Ana Sayfa
Makaleler
Türkiye
A.B.D. ile Stratejik İşbirliği

Uzun senelerdir A.B..D. ile ilişkilerimiz ağırlıklı olarak siyasi ve askeri konularla sınırlı olarak gelişti. Türkiye’nin Kore savaşındaki rolü, NATO’daki güvenilir müttefik olma özelliği, soğuk savaş yıllarında verdiği mücadele ve Ortadoğu’da barışa yönelik girişimleri ve işbirlikleri Amerikan hükümeti ve silahlı kuvvetleri nezdinde Türkiye’nin stratejik ortak olarak algılanmasını sağladı.

Ancak, Amerika’daki Türkiye karşıtı azınlıkların özellikle iç politakada güçlerini kullanabildikleri dönemlerdeki girişimleri nedeniyle Amerikan Kongre’sinde güçlüklerle karşılaştık. Genel kamuoyunda ise, sadece Türkiye’ye özgü olmasa da, bilgisizlik ve ilgisizlik hüküm sürdü.

11 Eylül ile birlikte Amerikan kamuoyu da dünyanın küçüldüğünü ve işbirliği boyutlarının zenginleşmesi gereğini kavradı. Türkiye açısından da A:B.D. ile ekonomik ve ticari alanlarda da stratejik işbirliği fırsatı doğdu.

A.B.D. ekonomisi AB ekonomisinden daha büyük. Türkiye’nin AB ile ticaret hacmi A.B.D. ile ticaret hacminin neredeyse beş katı. Bu önemli performans farkının coğrafi uzaklıkla açıklanabileceğini düşünmek ise yanıltıcı olur. Çünkü, gerek A.B.D., gerekse AB ile serbest ticaret anlaşması olan ve benzer bir coğrafi konuma sahip İsrail’in A.B.D. ile ticaret hacmi AB ile ticaret hacminden %30 daha yüksek.

Aynı zamanda, Türkiye’nin A.B.D.’nin dış ticaret fazlası verdiği nadir ülkelerden biri olduğunu hatıırlatmakta fayda var. Demek ki, ticaretin önündeki engelleri kaldırabilirsek ve şirketlerimiz Amerika pazarını da yeterince önemserlerse dış ticaret hacmimizi büyük boyutlarda artırma fırsatı var.

Türkiye AB’ne aday ülkeler içerisinde AB ile Gümrük Birliği’ne giren tek ülke. Son beş senenin performansına bakarsak, Türkiye’nin AB ile ticaret açığının önemli ölçüde arttığını ve AB’nin bu süre içerisinde Türkiye’nin çıkarlarını gözetmeksizin aday ülkelerin dışındaki ülkelerle de serbest ticaret anlaşmaları imzalayarak hem Türkiye’ye sağlanan avantajı sulandırdığını, hem de Türkiye’yi pazarlarını Dünya Ticaret Örgütü normlarının ötesinde üçüncü ülkelere de açmaya zorladığını görürüz. Bu durumun, özellikle emek yoğun sektörlerde faaliyet gösteren Türkiye için, hem işsizlik, hem de sermaye birikimi açısından olumsuz etkileri oldu. İşte bu nedenle, diğer tüm aday ülkeler AB ile tam üyeliğe kadar gümrük birliği yerine serbest ticaret anlaşması yapmayı tercih etmişler!

Üçüncü ülkelere en az AB kadar pazarını açan Türkiye A.B.D. ile AB arasındaki centilmenlik anlaşmasından da faydalanamıyor ve AB gümrük birliğine giren ilkeler arwasında sadece Türkiye’ye tekstil kotaları uygulanıyor!

Türkiye’nin nüfusu müslüman olan ülkeler arasında tek laik ve demokratik ülke olması, terörle mücadeledeki deneyimlerinin bugünlerde daha da önem kazanması, tavrı ve askeri gücü nedeniyle güvenilir bir müttefik olması, ve A.B.D.’nin stratejik hedefleri için Türkiye ile daha yakın işbirliği istiyor olması Türkiye’nin de işbirliğinin boyutlarını ekonomik ve ticari alanlarda geliştirmesi için bir fırsat yaratıyor.

Ancak bu fırsatı etkin olarak kullabilmek için A.B.D.’nin karar mekanizmalarını iyi tahlil etmeli ve stratejimizi ona göre belirlemeliyiz.

A.B.D. uzun vadede dünyadaki tüm ticaretin serbestleşmesi fikrini savunmakla birlikte, özellikle gelişmekte olan ülkelerin daha rekabetçi olduğu tekstil, demir çelik gibi çeşitli sektörlerde yerel iç politika gerekçeleri ile korumacı davranıyor. Dolayısıyla, sektör bazındaki serbestleşme girişimleri aynı sektördeki Amerikan şirketlerince baltalanabiliyor. A.B.D. adına ticaret görüşmelerini yürüten bürokratlar özellikle Kongre’den gelen baskılar nedeniyle bu konudaki tavizleri geciktirme yolunu tercih ediyorlar.

Ayrıca, A.B.D.’nin herhangi bir ülke ile ticaret anlaşması yapabilmesi ise Kongre onayı gerektiriyor. Bu onay ise ancak iç politikada güçlü grupların desteğiyle veya stratejik öncelikle sağlanabiliyor. Bu nedenle, 26-27 Şubat tarihlerinde yapılacak Ekonomik Ortaklık Komisyonu görüşmelerinde tekstil kotalarında sınırlı tavizlere odaklanmak yerine ekonomik ve ticari konulardaki stratejik konumumuzu geliştirmeye öncelik vermeliyiz. AB’ne aday ülkeler arasında gümrük birliğini gerçekleştirmiş tek aday olarak, A.B.D. ile ticarette AB’ye uygulanan şartların hiçbirinde Türkiye’nin geri kalmamasını ve tam üyelik gerçekleşene kadar ekonomik ve ticari konularda da Türkiye’nin stratejik işbirliği ortağı olarak kabul edilmesini talep etmeliyiz.

Stratejik işbirliği ortağı kavramı içerisinde üçüncü ülkelerle zorunlu bir ortaklık gerektirmeyen ve sektör sınırlandırması olmayan “kalifiye sanayi bölgeleri” kurulması; A.B.D. sanayisini tehdit eden ithalata karşı uygulanan vergilerde Türkiye’nin tüm ihracatçı ülkelerle birlikte değil, kendi başına değerlendirilmesi; ve “Generalized System of Preferences (GSP)” rejiminde sağlanan ayrıcalıklar olarak değerlendirilebilir.

Türkiye’nin taleplerini güçlü bir şekilde en üst düzey karar mercileri ile sonuçlandırabileceği bir dönemde, kendi iç politikalarına odaklı A.B.D. bürokrasisi ile yapılacak görüşmelerde, alınabilecek sınırlı tavizlere yönelik olarak odaklanmanın Türkiye’nin stratejik işbirliği konusundaki pazarlık gücünü zayıflatabileceğini unutmamalıyız.

Dr. Argüden
yarguden@arge.com


Dünya Gazetesi
Yapısal Reformlar
Refah düzeyini artırabilen bir Türkiye için hangi siyasi partinin desteklendiğinden bağımsız olarak ciddi yapısal sorunları çözecek...
Tek Tip İnsan Yetiştirmek
Dünya ile rekabet edebilmek için tüm kaynaklarımızı verimli ve etkin kullanmalıyız. Ülkemizde her yıl yaklaşık 17 milyon...
Galatasaray ve Toplumsal Eğitim
“Kazanmak her şey değildir, ama kazanma azmi her şeydir” Vince Lombardi Toplumsal öğrenme sınıflarda değil, toplumu...
Takım Tutmak
Sizce bir önerinin kimin tarafından yapıldığı mı? Yoksa, içeriği mi önemlidir? Soru bu şekilde sorulduğunda çoğunluk, önerinin içeriğine...
Türkiye için Liderler, Dünya için Liderlik
Tarsus Amerikan Koleji (TAC) “Türkiye için Liderler, Dünya için Liderlik” anlayışıyla kurulan ve yaşayan ülkemizin en önemli...
Öğrenmemek Geri Kalmaktır
Geleceğimiz için en büyük tehlike, zamanını üretken faaliyetlerle ve öğrenmeden uzak geçirenlerin çoğalmasıdır. Bu nedenle, okulların tam...
Milli Entelektüel Sermayeyi Geliştirmek
Bir ülkenin gelişimi için en temel girdi entelektüel sermaye birikimidir. Çünkü düşünce eylemin temelidir. Kendi özgün...
Elektrik Yaşam Kalitesini Artırır
Bir ülkenin gelişmesini belirleyen en önemli iki unsur entelektüel sermaye birikimi ve enerji kullanımıdır. Özellikle her...
Türkiye Dünyaya Ne Katar?
Türkiye için yurt dışından çeşitli kesimlerce Bölgesel Güç, Global Aktör, Stratejik Ortak, Rol Model, Batının Truva...
Türkiye AB’ye Güç Katar
Türkiye Avrupa’nın üretim üssü, eğitim sisteminin rekabetçiliği için gerekli talebin kaynağı, emeklilikte en kaliteli yaşam merkezi...
Komşumuz Rusya
Karadenizden komşumuz Rusya Türk şirketlerinin uluslararası pazarlarda yerleşik olarak gelişmelerinin ilk durağı oldu. Elbette 1980’lerde yurt...
En Ucuz Enerji
En ucuz enerji tasarruf edilen enerjidir. Dünyadaki ülkeler arası gelir dengesizlikleri azaldıkça, dünyanın enerji talebi artıyor....
Rekabet Özgürlüğü
Yaşam kalitesini geliştirebilmek her zaman daha iyiyi aramaktan geçiyor. Daha iyiyi bulabilmek ise her alanda rekabet...
Toplumsal Uyum
Toplumsal güç çeşitli vektörlerden oluşur. Bir gücü kuvvetli kılan bu vektörlerin aynı yöne yönelmesiyse, o gücü...
Davos ve Dünyaya Katkıda Bulunmak
Dünya’nın gündeminin belirlendiği, iş dünyası liderleriyle devlet başkanlarının, sivil toplum örgütlerinin temsilcileri ve bilim adamlarının biraraya...
Küreselleşme ve Türkiye
İnsanoğlu yaşam mücadelesinde önceleri küçük takımlar kurarak avlanma ve korunma ihtiyaçlarını karşılarken, zaman içerisinde küçük yerleşim...
Yaşlılık Yönetimi Politika Önerileri
Demografik gelişmeler en kolay tahmin edilebilen trendler arasında olmasına rağmen, politika oluşturma sürecinde yeteri kadar değerlendirilmiyor....
Türkiye’nin Seçimi
Önümüzdeki seçimlerde hangi parti veya partiler iktidara gelirse gelsin, iktidarın üç konuda nasıl hareket edeceği yaşam...
Seçimlerde Aday Belirleme
Yaklaşan seçimlerde önümüzdeki dönemde ülkemizin yönetim kadrosunu belirlenecek. Bu seçimlerde oy kullanma oranlarının özellikle yüksek olması...
Türkiye’den Otomotiv Devrimi
Otomotiv sektörü dünyanın en önemli ve en büyük sektörleri arasında yer alıyor. Dünyada her sene 50...
Ekonomik Öncelikler
Seçim senesine girdiğimiz 2007 yılında siyasi partiler ekonomi politikalarını gözden geçiriyorlar. Bu konuda yapılan çalışmaların iyi...
Ermeni Meselesi
Geçen hafta Fransa Parlamentosu’nda alınan karar ile birlikte Türkiye’nin gündemine şimdiye kadar görülmemiş bir şekilde oturan,...
Hangi Davranışı Teşvik Ediyoruz
Toplumsal olarak teşvik ettiğimiz davranışların sonuçlarına katlanmak durumundayız. Birçok konuda doğru davranışları teşvik etmediğimizin farkına bile...
Basketbolcular ve Toplumsal Eğitim
Dünya Basketbol Şampiyonasındaki Ulusal Takımımız yaklaşımıyla, elde ettiği sonuçlarla hepimize gurur verdi. Basketbol takımımızın özel davetle...
İşsizlik Sendromundan Kurtulmak
Araştırmalar Türkiye’deki en önemli sorunun işsizlik olduğunu ortaya koyuyor. Bu nedenle girişimciler, siyasetçiler veya bilim adamları...
Kur Mu? Yönetim Anlayışı Mı?
Türk Lirasının daha değerli hale gelmesi ve dünyada başka ülkelerin de üretim kapasitelerini hızla geliştirmeleri üreticilerimizi...
Düşünce Merkezleri
Düşünce eylemin temelidir. Bireyler, kurumlar ve toplumlardan gelecek için fikri hazırlık düzeyi yüksek olanlar, geleceği şekillendirebilmek...
Türk – ABD İlişkilerini Geliştirebilmek
Türkiye ile ABD arasındaki ilişkiler demokrasi, özgürlükler, insan hakları ve serbest piyasa ekonomisi gibi ortak idealleri...
Kara Afrika’dan Sarı Afrika’ya
Günümüzde küreselleşme konusundaki gelişmeler ele alındığında en önemli gelişmenin Çin’in yüksek kalkınma hızının dünya üzerindeki etkileri...
Türkiye’nin Markalaşması
Blgi ve iletişim süratli bir şekilde artırıyor ve yayılıyor. Buna bağlı olarak, insanlar yoğun bir bilgi...
E-Saglık
Bilgi teknolojilerinin en önemli katkı sağlayabileceği sektörlerden birisi de sağlık sektörü. Sağlık sektöründeki önemli teknolojik gelişmelere...
E-Eğitim
Kurumların en önemli varlığı insan kaynakları. Bu kaynağı sürekli olarak geliştirebilen ve güncel bilgiyle donatabilen şirketler...
Kurumsal Yapılar ve Yatırım
Bir ülkenin gelişmesinde en önemli girdilerden birisi de o ülkeye yapılan yatırımlardır. Uluslararası şirketlerin bir ülkeye...
Türk ABD İlişkilerini Geliştirmek
Türkiye ile ABD arasındaki ilişkiler demokrasi, özgürlükler, insan hakları ve serbest piyasa ekonomisi gibi ortak idealleri...
Antalya’nın Markalaşması
Antalya son yirmi yıldaki yatırım atağı ile dünyanın önemli turizm merkezleri arasına girmeye başladı. Ancak, Türkiye’nin...
Eğitimde İçerik ve Süreç
Türkiye, eğitim çağındaki gençlerin toplam nüfusa oranı en yüksek olan ülkeler arasında yer alıyor. Bu nedenle...
Yalın Vergi
Vergi devleti devlet yapan kaynakların temeli, toplumların kamu hizmetlerini gerçekleştirebilmesinin aracıdır. Vergi sisteminde geçerli olması beklenen...
Tarihe Küresel Bakış
“Türkler: Bin Yılın Yolculuğu” sergisinin İngiliz Kraliyet Sanat Akademi’sinde açılmasına fikri ve maddi katkıda bulunanları kutlamak...
Kızlarını Eğiten Yaşam Kalitesini Geliştirir
Bir toplumun gelişmesi, yaşam kalitesinin artması, o toplumun insan kaynaklarını ne kadar etkin kullandığı ile belirleniyor....
İstihdamı Geliştirmek
Türkiye’nin en önemli sorunu istihdam sorunudur. Çeşitli tahminlere göre geçtiğimiz bir yıl içinde işsizler ordusuna katılan...
Bilimsel Çalışmalarla Politika Üretmek
Ülkemizde politika üretmek (“policy analyses”, “policy development”) kavramı, politika yapmak (“politics”) kavramı ile karıştırılıyor. Zaten politika...
Yaşlılığın Finansmanı
Cumhuriyet tarihine baktığımızda en önemli uğraşımız nüfusu ve ekonomisi hızla büyüyen bir ülkenin ihtiyaçlarına yetişmek olduğunu...
Vergi Reformu
Devleti devlet yapan en önemli unsurlardan birisi de vergi koyma yetkisidir. Bu yetkisini sorumlu, adil ve...
E-birey ve E-devlet
Dünyada önemli bir devrim gerçekleşiyor: İnsanlar için iletişimde zaman ve mekân bağımlılığını ortadan kaldıran, bilgiye erişim...
Yarını Arayışlar
Geçtiğimiz hafta sonu ARGE Danışmanlık ve NMC tarafından “Yarını Arayışlar” toplantısı düzenlendi. Toplantıya, fikirleriyle, kararlarıyla ve...
Kıbrıs ve Karar Teorisi
İnsanlar tarih boyunca yaşamlarını sürdürmek ve yaşam kalitesini artırmak için hep seçim yapmak ve karar vermek...
Türkiye’nin Tanıtımı
Ülkemizi hem yurt içinde, hem de yurt dışında yeteri kadar iyi tanıtamıyoruz. İşte ispatı: (i) Türkiye’ye...
Verimsizlik Yolsuzluktan Daha Kötü
“İki şişe süt çalanla, iki şişe sütü sokağa döken arasında ne fark var?” Yolsuzluk gerçekten bir...
Yaratıcı İnsanları Cezbetmek
Ülkemizin refah düzeyini, bu topraklarda yaşayanların yaşam kalitesini artırmak için yatırımlara ihtiyaç var. Bu yatırımları finanse...
Üniversite Reformu
Üniversiteler bir toplumda bilgi üretimi ve yaratıcılığın geliştirilmesi için büyük öneme sahip kurumlardır. Ülke refahını artırmak...
Okul Kitapları
Bu hafta yaklaşık 15 milyon genç bir eğitim yılını daha tamamlayıp yaz tatiline çıkıyor. Öğrencilerin performans...
E-Devlete Doğru
31 yıldır sürdürülen çalışmalar sonunda bu hafta nüfus kayıtlarının elektronik ortamda tutulmasını sağlayan Mernis projesi hayata...
2020 İçin Rekabet Stratejileri
Geçmişi değiştiremeyiz, ama geleceği kazanabilir veya kaybedebiliriz. 2020 yılında daha güçlü bir Türkiye, refah düzeyi daha...
AKP Bunları Yapabilecek mi?
Bu hafta Türkiye siyasetinde önemli bir değişim yaşandı. Ancak, ülkemiz için önemli olan bu hafta yaşanan...
Offset Uygulamaları
Geçen hafta Ege Serbest Bölgesi (ESBAŞ) ülkemizde ilk kez “Offset” uygulamaları konusuda bir sempozyum düzenledi. “Offset”...
Dünya Markası Olarak Türkiye
Ülkemizin dünyada aranan bir marka haline gelmesini sağlamak ürün ve hizmetlerimizle yarattığımız katma değerin yükselmesine yardımcı...
Piontek, Derwall ve Terim’ler
Türkiye futbolda önemli bir başarıya imza attı. Öncelikle, bu başarıyı getiren futbolcularımızı, teknik heyeti ve idarecileri...
Reel Sektörde Değişim
Ülkemizde makro ekonomik düzeyde önemli reformlar gerçekleştiriliyor. Ancak, bu reformların yarattığı altyapı üzerinde şirketlerimizin de başarıyı...
Test Odaklı Eğitim Sistemi
Dünya ile rekabet edebilmek için tüm kaynaklarımızı verimli ve etkin kullanmalıyız. Ülkemizde her yıl yaklaşık 17...
A.B.D. ile Stratejik İşbirliği
Uzun senelerdir A.B..D. ile ilişkilerimiz ağırlıklı olarak siyasi ve askeri konularla sınırlı olarak gelişti. Türkiye’nin Kore...
Küresel Rekabet Gücü – 2
Ülkemizin rekabet gücünü artırmak için sadece kamu sektöründe değil, özel sektörde de zihniyet değişimi gerekiyor. Dünya...
Küresel Rekabet Gücü – 1
Bir ülkenin rekabet gücünü belirlemede en etkili performans ölçütü gelişmenin geçmişle değil, diğer ülkelerle karşılaştırmasıdır. Dünya...
Beyin Gücü
Türkiye önemli bir reform sürecinden geçiyor. Kamunun rolü yeniden tasarlanıyor, finansal sistem yeniden yapılandırılıyor ve hatta...
Dünyayla Rekabet
“Rekabetin olmadığı bir ortamda büyük işler başarmak çok kolaydır.” Willian van Home Bir ülkenin rekabet gücünü...
Eğitimde İçerik
“En yüksek getiriyi sağlayan yatırım, bilgiye yapılan yatırımdır.” Benjamin Franklin Ülkemizde her yıl yaklaşık 15 milyon...
Cazibe Merkezi
“Kaderimizi yıldızlarda değil, kendi içimizde aramalıyız.” William Shakespeare Ülkemizin gelişmesi için yatırıma, yatırımların gerçekleşmesi içinse yabancı...