Ana Sayfa
Makaleler
Küresel Yönetişim
ABD’nin Seçimi

Bu sene ABD’de sadece ABD’nin değil, aynı zamanda dünyanın da geleceğini etkileyebilecek bir başkanlık seçimi var. Ancak, böylesi önemli bir aşamada politik tartışmaların işin özüne girmiyor olması hem ABD, hem de dünya için endişe verici.

Dünyada ailelerin, şirketlerin, kurumların ve devletlerin yükselme dönemleri olduğu gibi, gerileme devirleri de oluyor. Gerileme devirlerinin başlangıcı ise genellikle güçte bir eksilmenin hissedilmesinden çok önce değerlerde uyumsuzluk ile tespit edilebiliyor. Bu uyumsuzluk da, ya başarılı aileleri, şirketleri, kurumları ve devletleri o başarıya taşıyan faktörlerin değişen şartlara uyum sağlamakta gecikmesinden, ya da kendilerini başarıya taşıyan değerlerin erozyona uğramasından kaynaklanıyor.

Bugün ABD dünyanın tartışmasız süper gücü. Üstelik kendisinden sonra gelenlerle arasındaki fark öylesine büyük ki, bugün hayatta olan insanların yaşam süreleri içerisinde bu konumunu koruyabilir. Ancak, unutulmamalı ki bir zamanlar Osmanlı İmparatorluğu da benzer bir konumdaydı. Düşüşü ise, yıkılmasından yüzyıllar önce başladı ve bu süreç tüm dünyada büyük savaşların, acıların yaşandığı uzun bir dönemi kapsadı.

Son dönemlerde ABD’de ABD’ni başarılı ve örnek kılan değerler erozyona uğruyor. Endişe verici durum ise bu konunun böylesi önemli bir seçim arifesinde yeterince tartışılmıyor olması.

Nedir ABD’yi bugünkü başarısına taşıyan değerler?: (i) insana ve insan haklarına saygı, (ii) herkesin eşit oy hakkına sahip olduğu bir demokrasi, (iii) fikir özgürlüğü (basın özgürlüğü), (iv) girişim özgürlüğü, liberal ve rekabetçi bir ekonomi anlayışı, (v) kanun ve kurallara saygı ve uyum, (vi) liberal bir göç yasası ve anlayışı, ve (vii) inanç özgürlüğü.

Bu değerleri tavizsiz bir şekilde koruyamayan bir ABD, hem kendi gücünü, hem de dünyaya iyi örnek olma özelliğini yitirme sürecini başlatmış olur.

Son dönemlerde ABD bu önemli değerleri göz ardı eden yaklaşımlar sergiliyor. Örneğin, Guantanamo ve Abu Garib’deki tutuklulara yapılan muameleler ABD’nin insan haklarına duyarlılığı konusunda şüpheler uyandırmakta. Ayrıca, Uluslararası Ceza Mahkemesini tanımama konusundaki ısrar da bu konudaki gelişmelerin kontrol edilemeyen münferit olaylar değil, kendi vatandaşları dışındakilerin insan hakları konusunda duyarlı olunmadığını gösteren bir yaklaşım olduğu izlenimi veriyor.

Demokrasi konusundaki inanç, sadece ulus devletin sınırları içine hapsedildiği oranda, inandırıcı olmaktan uzaklaşıyor. Dolayısıyla, uluslararası kurumlardaki karar mekanizmalarında güçlü olanın haklı olduğu anlayışını sergileyen, kısa dönemli çıkarları uğruna demokratik olmayan iktidarları destekleyen bir ABD, demokrasi havarisi olma konusundaki inandırıcılığını zayıflatmaktadır.

11 Eylül saldırılarından sonra ABD tarafından uygulanan tek taraflı politikaların ABD basınında uzun süre tenkit edilememiş olması, ABD’nin fikir ve basın özgürlüğüne inancı konusunda güvenilirliğinin de azalmasına yol açtı. Daha on sene önce dünya vatandaşları tarafından güvenilir bulunan ABD televizyon kanallarının yerine, dünya başka kanalları izlemeye, internet üzerinden ulaşan bireysel haberlere daha çok güvenmeye başladı!!.

Dünya nüfusunun büyük kısmını oluşturan ülkeler ancak tarım, tekstil ve demir çelik gibi sınırlı sektörde rekabet gücü oluşturabiliyorlar. Bu sektörlerde ABD’nin serbest ticaret ortamını bozucu sübvansiyonları, kotaları, haklı olmadığı DTÖ tarafından da tescillenen anti-dumping vergileri gibi uygulamalar, ABD’nin girişim özgürlüğü ve serbest ticaret kurallarına bağlılığının sorgulanmasına yol açıyor. Üstelik, başta tarım olmak üzere çeşitli sektörlere verilen sübvansiyonlar, kota ve telafi edici vergiler, dünyanın daha rekabetçi olabilecek başka bölgelerinde fakirliğe ve açlığa yol açan adaletsiz uygulamalar olarak ortaya çıkıyor.

Kanun ve kurallara saygı, kurallara uymanın norm olması kadar, kuralların da adil olmasını gerektiriyor. Adil olabilmek, “kendimiz için ne istiyorsak, karşımızdaki için de onu isteyebilmek” demektir. Uluslararası uygulamalarda politik ve ekonomik gücü, adil olmanın önüne koyan bir ABD, dünyaya değerleriyle liderlik yapabilmekten de uzaklaşmış oluyor. Örneğin, dünyada kişi başına enerji kullanımında en müsrif ülke konumunda olan zengin ABD, Kyoto anlaşmasını kabul etmeyerek, küresel ısınmayı önleme konusundaki uzlaşmayı da önlemiş oluyor.

ABD’nin bilim ve teknolojide, yenilikçilikte lider konuma gelmesinin en önemli nedenlerinden birisi de yaratıcılığın dinamosu olan nitelikli mültecileri cezbedebilmesi ve farklılıkların bir arada yönetilmesini başarabilmesidir. Son dönemlerde kültürler arası farklılıkları bir zenginlik değil, bir zafiyet olarak görmeye başlayan, kendisini dışarıdan gelecek insan ve fikirlere kapatan bir ABD uzun dönemde bilimsel gelişme konusundaki liderliğini de tehlikeye atıyor olabilir!!.

Farklı inançları ve dinleri terörizmin kaynağı olarak görenlerin sayısının artması, farklı inançlardan gelenlerin seyahat serbestisinin sınırlanmaya (vize uygulamalarının güçleştirilmesi ve hoşgörü düzeyinin azalması nedeniyle) başlaması, ve yöneticilerin dini inançlarını ülke politikalarının belirlenmesinde belirleyici olarak kullanmaya başlamaları, ABD’deki inanç özgürlüğünün de zedelenmesine yol açabilir.

Özetle, insana ve özgürlüklere saygıyı unutmaya, veya kendi ülke sınırları içinde hapsetmeye eğilimi artan bir ABD, dünyaya değerleriyle liderlik yapabilme gücünü de yitirmeye başlıyor. Gelişmeler şeffaflaşan dünyada tutarsızlıkların sürdürülmesinin en azından ahlaki açıdan mümkün olamayacağının yeterince anlaşılmadığını gösteriyor. Sürdürülebilir bir gelişme ve dünya barışı için kararlarının başkalarını nasıl etkilediğini iyi anlayan ve kendisini bencillikten arındıracak bilgelik düzeyine erişen bir ABD’ye ihtiyaç var.

ABD’nin seçimi, Bush ve Kerry arasında değil, ABD’yi ABD yapan değerlerle, kısa vadeli çıkarlar arasında olmalıdır. Dünyaya liderlik yapacak konumda olan ABD, seçimini yaparken sadece kısa vadeli çıkarlarını nasıl koruyacağını değil, aynı zamanda dünya vatandaşlarının gönlünü kazanan değerlerine nasıl sahip çıkacağının da hesabını yapmalıdır. Bu nedenle, her iki adayın da bu değerleri küresel boyuttaki uygulamalarına nasıl yansıtacakları, ABD’deki politik tartışmanın esasını oluşturmalıdır. Bu konudaki seçim, hem ABD’nin, hem de dünyanın geleceğini şekillendirecektir.

Dr. Argüden
yarguden@arge.com


Dünya Gazetesi
İyi Yönetişim Davranışlarla Sağlanır
       
Farklılıkların Yönetimi
“Sen sana ne sanırsan, Ayruğa da (ötekine de) onu san; Dört Kitabın manası, Budur eğer var...
Dünyanın Krizlere İhtiyacı Var
İnsanoğlunun dünyada kurduğu yaşam nasıl daha kaliteli ve sürdürülebilir olurdu? Bu sorunun cevabı teknolojik gelişmelerden ziyade...
Küresel İlkeler Sözleşmesi
Küresel İlkeler Sözleşmesi (Global Compact) Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan tarafından ilk olarak 31 Ocak...
Yaşlanan Dünya
Ekonomik olarak gelişen toplumlarda nüfusun büyümesi yavaşlıyor. Bu nedenle, dünya zenginleştikçe ortalama nüfus artış hızları da azalıyor. Demografik...
Karbon Salınımını Azaltmak
Dünyanın yaşanabilir olma özelliğini korumak için insanoğlunun ürettiği karbon salınımlarını azaltması gerekiyor. Ancak bu sonucu elde...
Liderlik Açığı
Kurumlar kaynaklarını onları yönlendiren liderlerin öncelikleri doğrultusunda kullanırlar. Bu nedenle, ister şirket, ister sivil toplum kuruluşu,...
Küresel Krizden Küresel Dersler
ABD’de başlayan finans krizi, küresel ekonomik krize dönüştükçe etkilediği ülke ve insan sayısı da artıyor. Krizin...
Hayatı Değiştirebilecek Buluşlar
Hayatı değiştiren buluşların büyük yatırımlarla gerçekleştirilebileceğini varsayılır. Örneğin, atom bombasının bulunması, insanın gen haritasının çıkartılması gibi....
Küresel Krizden Küresel Yönetişime
ABD’deki ev fiyatları balonun patlamasıyla başlayan kriz büyük bir süratle küresel bir nitelik kazandı. Bu kriz...
Küresel Sorunlara Küresel Çözümler
İnsanlığı ilgilendiren birçok sorun küresel nitelik kazanıyor. Bunlar arasında terörism gibi güvenlik sorunlarını, AIDS gibi bulaşıcı...
Gücün Sınırı
Her güç, kullanıldığında karşı gücün oluşmasına yardımcı olur. Örneğin, her hangi bir cisim hareket ettiğinde sürtünme...
Çevreye Duyarlı Şirketler
Çevresini korumayanların çevresi kalmaz. Bu nedenle, çevreye duyarlı olmak aslında sürdürülebilirliğin ve o çevreden etkilenenlerden çalışma...
Çevresini Korumayanın Çevresi Kalmaz
Küresel ısınma şirketlerin çevreye olan etkilerine karşı toplumsal duyarlılığın artmasına neden oluyor. Her geçen gün şirketlerin...
Küresel Kaynaklara Ulaşabilmek İçin Hukuk Sistemi
İş dünyasında gelişme başkalarının kaynaklarını harekete geçirerek sağlanıyor. Bu kaynaklardan önemli bir tanesi de para. Bu...
Çin Ucuz İşçilik Mi? Bilgi Kaynağı Mı?
İnsanoğlu tarih boyunca ilim nerede en çok geliştiyse onu oradan almaya, ve kullanmaya gayret etmiştir. Çocukluğumda...
Küresel Isınmaya Çözüm Önerileri
Küresel ısınma yaşam kalitemizi, ekonomik gelişmeyi ve içinde yaşadığımız çevreyi tehdit eder hale geliyor. Küresel ısınma...
Değişen Güç Dengeleri
Dünyadaki güç dengelerinde önemli değişimler yaşanıyor. Bu değişimleri anlamak ve geleceğe ilişkin hazırlıklar yapılırken bu yönde...
Küresel Vatandaşlık
İnsanlar hayatları boyunca içinde bulundukları konumlara göre farklı roller üstleniyorlar: çocuk, öğrenci, Boğaziçili/Mülkiyeli/Teknik Üniversiteli, arkadaş, takımdaş,...
Standartları Değiştirebilmek
Bir standart yaygın olarak benimsendikten sonra onu değiştirmek çok güç oluyor. Çünkü, insanlar alışkanlıklarının esiridir. Oysa,...
Sürprizlere Hazır Mısınız?
Yeni yıla girerken şirketler stratejik planlarını gözden geçirdi, bütçelerini hazırladı ve yönetim kurullarından onay aldılar. Ancak,...
Göç ve İnsan Hakları
İnsan hakları, suçluluk nedeniyle ortaya çıkan sınırlamalar hariç, her insanın istediği zaman ülkesinden çıkabilmesini, istediği zaman...
Demografik Gelişmeler
Gelecek ile ilgili değerlendirmeler yapılırken çevre şartlarının nasıl gelişeceği ile ilgili teknolojik, sosyoljik, ekonomik, ve demografik...
Kayıt Dışı Ekonomi
Son dönemlere kadar enflasyonun düşürülmesinin ekonomik büyümeyi azaltacağını düşünenler çoğunluktaydı. Bu konuda Tüsiad tarafından yaptırılan bir...
Toplumsal Bakış Açısı ve Büyüme
Yeni tanıştığınız bir kişinin en son işinin başarılı olamadığını ve battığını öğrenirseniz ne düşünürsünüz? (a) “Bu...
Küresel Liderlerin Öncelikleri
Dünya Ekonomik Forumu’nun Davos toplantısında düzenlenen bir çalıştayda küresel öncelikler belirlendi. Toplantıya Bill Gates, Carly Fiorina...
Katılım Demokrasinin Kalitesini Artırır
Uygulanmayan kararlar değer yaratmaz. Sahiplenilmeyen kararlar ise iyi uygulanamaz. Demokrasinin en önemli faydalarından biri de kararların...
Batı Küreselleşmeyi Kurban Edecek mi?
Küreselleşme her geçen gün hızını artırıyor. Küreselleşmenin en önemli destekçileri ise bu süreçte ekonomik büyümeden en...
ABD’nin Seçimi
Bu sene ABD’de sadece ABD’nin değil, aynı zamanda dünyanın da geleceğini etkileyebilecek bir başkanlık seçimi var....
Zihinlerdeki Sınırları Aşmak
Günümüzde büyümenin önündeki en önemli engel ülke sınırları değil, zihinlerdeki sınırlar. Ekonomik ve teknolojik gelişmelerle gelen...
Güçlü Olan Kazanır
Ülkelerin saygınlığı ve refah düzeyi rekabet gücü ile belirleniyor. Davranışlarını tutarlı ilkelere dayandıran ve güçlü olan...
Küresel NATO
Devletin en önemli rolü güvenlik ve istikrar sağlamak. Özellikle 11 Eylül’den sonra küresel tehdit algılamasında önemli...
Küresel Vatandaşlık Müfredatı
Teknoloji gelişip, dünya küçüldükçe ve dünya nüfusu arttıkça belki hiçbir zaman göremeyeceğimiz insanlarla karşılıklı bağımlılığımız artıyor....
Küresel Konulara Yaklaşım
Dünyada birçok konuda gözlenen değişim hızı gün geçtikçe artıyor. Bilişim ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler, demokrasi ve...
İyi Yönetişim
Ülkemizin sürdürülebilir gelişmesini sağlayabilmek için gerek vatandaşlar, gerekse siyasiler dünyada gelişmekte olan “yönetişim” kavramını iyi anlamalı...
Su ve Küresel Yönetim
Yaşamın temelini oluşturan temiz su kaynaklarının gitgide tükenmesi ve kirlenmesi dünyanın en önemli problemlerinden biri haline...
Tarımsal Destekler
Serbest piyasa ekonomisini savunan gelişmiş ülkeler, en büyük devlet müdahalesini tarım sektörüne sağladıkları desteklerle yapıyorlar. Dünya...
Küresel Barış İçin Küresel Zekat
Dünya tarihine baktığımızda insan hayatını etkileyen olgular arasında toplumda en uzun süreli olarak etki alanını koruyan...
Dünya Ticaretini Geliştirmek
Dünya Ticaret Örgütü’nün (DTÖ) Doha’da başlattığı yeni görüşme sürecinde farklı ülkelerin ortaya koydukları talepler, aslında ülkeler...
Küresel Yönetim
Dünya, sorunlarını çözebilmek için yeni bir yönetim anlayışına geçmeli. Günlük hayatımızı ilgilendiren konular küresel bir nitelik...