Ana Sayfa
Makaleler
Kamu Reformu
Hissedar Olarak Devlet

Ekonomik kriz dünyada birçok bankanın devletleştirilmesine neden oldu. Bunların arasında Fortis, Dexia gibi bizim daha önce özelleştirdiğimiz bankaların başka ülkeler tarafından devletleştirilmesi de var. Bu nedenle, dünyada devletlerin bu hissedarlık konumunu nasıl değerlendireceği önem kazanıyor. Devletlerin korumacı eğilimlere yönelmesi, rekabet ortamının bozulması, bürokrasinin artması gibi endişeler sıkça dile getiriliyor. Her ne kadar banakalar kaynak aktaran devletler en kısa zamanda bu kaynakların geri ödenmesini ve yarı hissedarlık rollerinden çıkmayı hedeflediklerini söyleseler de bunun gerçekleşmesi zaman alacak.

Devletler bu yeni rollerini üstlenirken Sarbanes-Oxley gibi yeni düzenlemelere gitmeyi de değerlendiriyorlar. Ancak, Enron sonrası gündeme gelen ve kurumsal yönetişim açısından yeni bir dönem açan Sarbanes-Oxley gibi kanunların bile bu finans krizinde yeterli olmadığı açıkça ortada. Aslında, bu kriz bir yönetişim krizi. Çünkü, krize neden olan finans kuruluşlarının yönetim kurulları ya şirketlerin üstlendikleri riskleri yeterince değerlendirme yeteneğinden yoksundular, ya da aşırı risk almayı denetleyecek dirayeti gösteremediler. Elbette, krizin tüm sorumluluğunu sadece bu şirketlerin yönetim kurullarına yüklemek doğru olmaz. Ancak, bu konuda ciddi bir zaafiyet olduğu da ortada.

Bu nedenle, bu şirketleri kurtarmak için kamu kaynaklarını kullanan devletlerin önceliği bu şirketlerin iyi yönetilmesi olmalı. Yönetim Kurullarına genel sınırlamalar koymak, yönetici maaşlarını sınırlamak gibi genel politikalar yerine, her kurum için o kuruma uygun yaklaşım sergilenmeli. Bu ise ancak, yönetim kurullarına o kurumun karşılaşacağı riskleri iyi anlayan, farklı perspektiflere ve deneyimlere sahip, yönetim kurulu üyesi olma yetkinlikleri üst düzeyde kişilerin atanmasıyla sağlanabilir.

Yönetim kurulları stratejik seçimlerin getiri-risk profili, performansın kısa ve uzun vade dengesi, çıkarların paydaşlar arasında adil olarak korunması, inisiyatif alma ve yenilikçiliği teşvik ile denetim ve kontrol fonksiyonları arasında dengeleri korumakla yükümlüdür.

Şirket yönetimi, şirketi hissedarlar ve hissedar olmayan diğer paydaşlar adına yönetmekle sorumludur. Ancak, yönetenlerle hissedarlar arasında herhangi bir çıkar çatışmasının oluşmasını önlemek ve yönetimin aldığı risklerin tutarlı ve dengeli olmasını sağlamak için şirketin iş alanını, rekabet durumunu iyi anlayıp dengeli kararlar alınmasını gözetmek gerekiyor. Kurumların sürdürülebilirliğini sağlamak için risk yönetimi ve iç/dış denetim değerlendirmeleri sağduyulu, adil ve değer artırıcı bir şekilde yapılmalıdır ve bu da ancak önemli bir deneyim birikimi ile gerçekleştirilebilir. Bu değerlendirmelerin şeffaf bir şekilde, karşılıklı sorgulama ile gerçekleştirilmesini sağlamak için, entelektüel bağımsızlık sergileyebilecek deneyimli ve sağduyulu üyelerden oluşmuş bir Yönetim Kurulu gerekir.

Elbette, bu şirketlerin yöneticilerine verilecek maaş ve primlerin doğru teşvik mekanizmaları oluşturmasına dikkat edilmeli. Kapitalizm başarıyı ödüllendirerek özendirir. Ancak sistemin dengesi için başarısızlığın da cezalandırılması gerekli. Büyük finans kurumlarının yöneticileri için tasarlanan başarı primi sistemleri, başarıyı kısa dönemler bazında değerlendirdiği için olasılığı düşük ancak etkisi büyük risklerin üstlenilmesini de teşvik ediyor. Bu durum ise uzun vadede toplumu büyük risk altında bırakıyor. Bu nedenle, başarı primlerinin ödeme sürelerini uzun vadeye yaymak risk-getiri dengesinin daha iyi kurulmasına yardımcı olur. Ancak, bu konuda populist baskılardan kaçınılmalı ve bu görev ilgili yönetim kurullarınca üstlenilmeli. Aksi takdirde, devletleştirilen kuruluşlarda geleceği hazırlayacak iyi yöneticileri tutmak mümkün olmaz. Değer yaratma odağı, hatadan kaçınma odağına dönüşerek bu şirketlerin aldıkları kamu kaynaklarını geri ödeyebilmelerini güçleştirir.

Özetle, hissedar ister özel, isterse devlet olsun kurumsal yönetişim konusunda iyi uygulamalar şirketlerin uzun vadeli değer yaratabilmesini yönlendirmek ve gözetmek için en temel araçtır.

Dr. Argüden
yarguden@arge.com


Dünya Gazetesi
Kamu Yönetiminde Karar Kalitesi
İnsanoğlu, özlemlerini gerçekleştirebilmek, yaşam ile ilgili risklerini yönetebilmek üzere topluluklar halinde yaşamaya başladığından bu yana ortaklaşa...
Demokraside Rekabet Engelleri
İnsanların bir toplum olarak yaşamlarını bir arada sürdürebilmeleri ve refah düzeylerini geliştirecek fırsatlara sahip olabilmeleri için...
Verimliliği Artıran Şehirler
Dünyada şehirleşme ve ekonomide hizmet sektörünün payı her geçen gün artıyor. Her geçen gün daha çok insan...
Hissedar Olarak Devlet
Ekonomik kriz dünyada birçok bankanın devletleştirilmesine neden oldu. Bunların arasında Fortis, Dexia gibi bizim daha önce...
Yalın Devlet
Küresel ekonomik kriz dünyada devletlerin rolünün tekrar tartışılmasını gündeme getirdi. İnsanların bir toplum olarak yaşamlarını bir...
Belediye Seçimleri
Belediye seçimleri ile ilgili olarak kamuoyunun genellikle odaklandığı konu adayların kişisel özellikleri ve hangi partiye mensup...
Düzenleyici Etki Analizleri
Devlet birçok konuda aldığı kararlarla toplumsal yaşamın kalitesini etkiliyor. Toplumsal kararlar, gerek karmaşıklıkları nedeniye, gerekse uzmanlık...
Yazı Tura İle Politika
Doğa bilimleri ile sosyal bilimler arasındaki en önemli fark sosyal bilimlerde yapılan gözlemlerin gözleneni değiştirmesidir. Örneğin,...
Düzenleyici Etki Analizleri
Kamu kaynaklarını doğru ve verimli bir şekilde kullanmak bir ülkenin gelişimi için en önemli konulardan birisidir....
İyi Yönetişim El Kitabı
Kamu kaynaklarını doğru ve verimli bir şekilde kullanmak bir ülkenin gelişimi için en önemli konulardan birisidir....
Vergi ve Toplumsal Uzlaşma
İnsanların bir toplum olarak yaşamlarını bir arada sürdürebilmeleri ve refah düzeylerini geliştirecek fırsatlara sahip olabilmeleri için...
Demokrasi Performanstır
Küresel vatandaşlığın ön plana çıkmaya başladığı bir dünyada ne insan hakları, ne de demokrasi geleneksel anlamlarıyla...
Kamu Sektöründe Fizibilite
Kamu sektörü projeleri toplumsal fayda sağlamak üzere gerçekleştirilen ve vergi gelirleriyle finanse edilen yatırımlardır. Bu nedenle,...
Kamu Müdahalesi ve Strateji
Ülkemizde düzenleyici ve denetleyici kurulların rolü her geçen gün artıyor. AB süreci ile birlkte yükselen bu...
Kamusal Nitelikli Hizmetler
Bazı hizmetler sadece o hizmetin ücretini ödeyenlere değil, aynı zamanda toplumun daha geniş kesimlerine de fayda...
Kamu Reformu
Devletin rolü sadece ülkemizde değil, bütün dünyada tartışılıyor. Bu tartışma kamu otoritesinin en azından yedi sorumluluk...
Üst Kurullar
Dünyada değişen ekonomik, sosyal ve siyasi şartlar karşısında devletin rolü sorgulanıyor. Demokrasi ve liberal piyasa ekonomisi...
Tutumluluk Verimlilik, Etkinlik
Refah düzeyimizi geliştirmek için toplum olarak bu kavramları yaşamımızın her evresine yansıtmayı öğrenmeliyiz. Özellikle de kamu...
Yerel Yönetim Reformu
Ülkemizde önemli bir reform süreci başladı. Kamu Yönetimi Temel Kanunu geçici maddeler haricinde TBMM’nce kabul edildi....
Özelleştirme ve Kamu Reformu
Özelleştirme Türkiye’nin, lügatına giriş tarihi itibarıyla öncüler arasında olduğu, uygulama açısından ise çok geri kaldığı bir...
Üst Kurulların Bağımsızlığı
Devlet doğru ve etkin çalıştığında vatandaşlarının refah düzeyi artıyor. Demokrasi ve liberal piyasa ekonomisi günümüzde çoğu...
Kamu Yönetimi ve Etik Değerler
Kamu sektöründeki “güven açığı” kamu yönetiminin en önemli sorunu haline geliyor. Bu durum, özellikle demokrasi ile...
GSMH Ölçümünde Kalitenin Rolü
Her yıl, özellikle de gelişmiş ülkelerin, GSMH hesaplarında servis sektörünün payı artıyor. Üstelik ülkeler arasındaki GSMH’nın...
Kamu Yönetimi Reformu
Devletin rolü sadece ülkemizde değil, bütün dünyada tartışılıyor. Bu tartışma kamu otoritesinin en azından beş sorumluluk...
Kamu Yönetimi ve Üst Kurullar
Dünyada değişen ekonomik, sosyal ve siyasi şartlar karşısında devletin rolü sorgulanıyor. Demokrasi ve liberal piyasa ekonomisi...
Güvenilirliğin Yedi İlkesi
Başkalarının kaynaklarını kullanan herkes, onların güvenini kazanmak zorundadır. Ülkemizde yaşanan derin kriz, ABD’de dünyanın en büyük...
Güven Açığı
“Doğruları söyleme, sorumlu bir yurttaş olmanın baş koşuludur.” J. Edgar Hoover Kamu sektörü bütçe açıklarının, enflasyon...
Devlet ve İnternet
“Bugünün en önemli sorunu, geleceğin eskisi gibi olmadığıdır.” Paul Valery Davos her yıl dünyaya yön veren...