Ana Sayfa
Makaleler
Kamu Reformu
Kamusal Nitelikli Hizmetler

Bazı hizmetler sadece o hizmetin ücretini ödeyenlere değil, aynı zamanda toplumun daha geniş kesimlerine de fayda sağlıyor. Faydalanmanın sınırlandırılamadığı bu hizmetler “kamusal nitelikli hizmetler” olarak nitelendiriliyor. Örneğin güvenlik hizmeti, bu niteliği taşıyan hizmetler için güzel bir örnek. Bir mahallenin güvenliğini sağlamak üzere o mahallede bir polis karakolu inşa edilmesi durumunda bu yatırıma katılsın veya katılmasın tüm mahalle sakinleri bu hizmetten yararlanıyorlar. Benzer şekilde güçlü bir orduya sahip bir ülkenin tüm vatandaşları bu ordunun sağladığı güvenlik hizmetinden faydalanıyor. Kamusal nitelikli hizmetlerin bu özelliği küresel bir boyut da kazanabiliyor. Nitekim, ABD’nin güçlü silahlı kuvvetleri uzun yıllar boyunca maliyetlerine katkıda bulunmamalrına rağmen Avrupa ve Japonya’ya da güvenlik sağladı.

Çevrenin korunması da kamusal nitelikli bir hizmet. Çünkü bir şehirde karunan çevre sadece o şehir halkının yaşam kalitesini artırmakla kalmıyor, aynı zamanda küresel ısınmanın önlenmesine de olumlu katkıda bulunarak dünyanın dört bir köşesindeki insanlara da fayda sağlamış oluyor. Örneğin, Brezilya’daki yağmur ormanlarının korunması, dünyanın diğer bölgelerindeki olumsuz iklim değişikliklerini önleyerek küresel bir kamu nitelikli hizmet özelliği kazanıyor.

Benzer şekilde bir ülkede sağlık konusuna yapılan yatırımlar hastalıkların önlenmesine ve küresel yayılımına fırsat tanınmamasına yol açıyor. Örneğin, Afrika’da AIDS hastalığı ile zamanında mücadele edilememiş olması bugün birçok ülkedeki önemli bir sorunun da başlangıcı oldu. Çin’in SARS hastalığı ile başa çıkabilmesi bu hastalığın dünyanın diğer köşelerine yayılmasını da önlemekte yardımcı oluyor.

Eğitim ve bilginin de kamusal nitelik taşıdığı söylenebilir. Çünkü eğitimli toplumlar hem daha güvenli, hem de refah düzeyi daha yüksek olmaları nedeniyle sadece kendi ülkeleri için değil, dünya için de birer değer ifade ediyorlar. Yönetim kalitesi ve iyi yönetişim de kamusal nitelik taşıyor. Çünkü güven veren bir yönetim sistemine sahip olmayan toplumlar diğerleri için de bir risk oluşturuyor.

Kamusal nitelik taşıyan hizmetlerle ilgili en önemli sorun, bu hizmetlerin üretilmesi için yeterli yatırım yapılamaması. Çünkü diğerlerinin finansmanı ile sağlanan faydalardan bu hizmetin üretilmesine yeterli katkıyı yapmayanlarca da paylaşılabiliyor. Bu nedenle kamusal nitelikteki hizmetlerin üretilmesi piyasa mekanizmasına bırakılmıyor ve devlet gücüyle toplanan vergilerle finanse ediliyor.

Bir ülke için geçerli olan bu uygulama, küresel anlamda yaptırım gücü olan bir yapı olmadığı için dünya açısından optimal sonuca ulaşmak güç oluyor. İnsanların karşılıklı bağımlılığının ve birlikte gelişmenin öneminin arttığı bir yüzyılda insanlık olarak bu kamusal nitelik arzeden hizmetlere yaptığımız yatırımı artırmanın yollarını bulmalıyız. Bu nedenle güven veren bir küresel yönetişim sistemini nasıl oluşturabileceğimiz konusunda fikir üretmemiz gerekiyor.

Böyle bir sistemin temelindeki felsefe insanların kendi geleceklerini biçimlendirmede söz sahibi olması, küresel karar alma süreçlerine katılabilmesi olmalıdır. Modern çağın insan hakları ve demokrasi kavramlarının içeriği budur. Yönetim kavramından, katılımı ve karşılıklığı ifade eden “yönetişim” (governance) kavramına geçişin temelinde de bu dönüşüm var.
Sürdürülebilir bir gelişme ve dünya barışı için aldığımız kararların başkalarını nasıl etkilediğini iyi anlamalı ve kendimizi bencillikten arındıracak bilgelik düzeyine erişmeliyiz. Bu yöndeki girişimlerde ve çalışmalarda bireylere, sivil toplum örgütlerine, iş dünyasına, devlet adamlarına ve uluslararası kurumların yöneticilerine önemli görevler düşüyor.

Dr. Argüden
yarguden@arge.com


Dünya Gazetesi
Kamu Yönetiminde Karar Kalitesi
İnsanoğlu, özlemlerini gerçekleştirebilmek, yaşam ile ilgili risklerini yönetebilmek üzere topluluklar halinde yaşamaya başladığından bu yana ortaklaşa...
Demokraside Rekabet Engelleri
İnsanların bir toplum olarak yaşamlarını bir arada sürdürebilmeleri ve refah düzeylerini geliştirecek fırsatlara sahip olabilmeleri için...
Verimliliği Artıran Şehirler
Dünyada şehirleşme ve ekonomide hizmet sektörünün payı her geçen gün artıyor. Her geçen gün daha çok insan...
Hissedar Olarak Devlet
Ekonomik kriz dünyada birçok bankanın devletleştirilmesine neden oldu. Bunların arasında Fortis, Dexia gibi bizim daha önce...
Yalın Devlet
Küresel ekonomik kriz dünyada devletlerin rolünün tekrar tartışılmasını gündeme getirdi. İnsanların bir toplum olarak yaşamlarını bir...
Belediye Seçimleri
Belediye seçimleri ile ilgili olarak kamuoyunun genellikle odaklandığı konu adayların kişisel özellikleri ve hangi partiye mensup...
Düzenleyici Etki Analizleri
Devlet birçok konuda aldığı kararlarla toplumsal yaşamın kalitesini etkiliyor. Toplumsal kararlar, gerek karmaşıklıkları nedeniye, gerekse uzmanlık...
Yazı Tura İle Politika
Doğa bilimleri ile sosyal bilimler arasındaki en önemli fark sosyal bilimlerde yapılan gözlemlerin gözleneni değiştirmesidir. Örneğin,...
Düzenleyici Etki Analizleri
Kamu kaynaklarını doğru ve verimli bir şekilde kullanmak bir ülkenin gelişimi için en önemli konulardan birisidir....
İyi Yönetişim El Kitabı
Kamu kaynaklarını doğru ve verimli bir şekilde kullanmak bir ülkenin gelişimi için en önemli konulardan birisidir....
Vergi ve Toplumsal Uzlaşma
İnsanların bir toplum olarak yaşamlarını bir arada sürdürebilmeleri ve refah düzeylerini geliştirecek fırsatlara sahip olabilmeleri için...
Demokrasi Performanstır
Küresel vatandaşlığın ön plana çıkmaya başladığı bir dünyada ne insan hakları, ne de demokrasi geleneksel anlamlarıyla...
Kamu Sektöründe Fizibilite
Kamu sektörü projeleri toplumsal fayda sağlamak üzere gerçekleştirilen ve vergi gelirleriyle finanse edilen yatırımlardır. Bu nedenle,...
Kamu Müdahalesi ve Strateji
Ülkemizde düzenleyici ve denetleyici kurulların rolü her geçen gün artıyor. AB süreci ile birlkte yükselen bu...
Kamusal Nitelikli Hizmetler
Bazı hizmetler sadece o hizmetin ücretini ödeyenlere değil, aynı zamanda toplumun daha geniş kesimlerine de fayda...
Kamu Reformu
Devletin rolü sadece ülkemizde değil, bütün dünyada tartışılıyor. Bu tartışma kamu otoritesinin en azından yedi sorumluluk...
Üst Kurullar
Dünyada değişen ekonomik, sosyal ve siyasi şartlar karşısında devletin rolü sorgulanıyor. Demokrasi ve liberal piyasa ekonomisi...
Tutumluluk Verimlilik, Etkinlik
Refah düzeyimizi geliştirmek için toplum olarak bu kavramları yaşamımızın her evresine yansıtmayı öğrenmeliyiz. Özellikle de kamu...
Yerel Yönetim Reformu
Ülkemizde önemli bir reform süreci başladı. Kamu Yönetimi Temel Kanunu geçici maddeler haricinde TBMM’nce kabul edildi....
Özelleştirme ve Kamu Reformu
Özelleştirme Türkiye’nin, lügatına giriş tarihi itibarıyla öncüler arasında olduğu, uygulama açısından ise çok geri kaldığı bir...
Üst Kurulların Bağımsızlığı
Devlet doğru ve etkin çalıştığında vatandaşlarının refah düzeyi artıyor. Demokrasi ve liberal piyasa ekonomisi günümüzde çoğu...
Kamu Yönetimi ve Etik Değerler
Kamu sektöründeki “güven açığı” kamu yönetiminin en önemli sorunu haline geliyor. Bu durum, özellikle demokrasi ile...
GSMH Ölçümünde Kalitenin Rolü
Her yıl, özellikle de gelişmiş ülkelerin, GSMH hesaplarında servis sektörünün payı artıyor. Üstelik ülkeler arasındaki GSMH’nın...
Kamu Yönetimi Reformu
Devletin rolü sadece ülkemizde değil, bütün dünyada tartışılıyor. Bu tartışma kamu otoritesinin en azından beş sorumluluk...
Kamu Yönetimi ve Üst Kurullar
Dünyada değişen ekonomik, sosyal ve siyasi şartlar karşısında devletin rolü sorgulanıyor. Demokrasi ve liberal piyasa ekonomisi...
Güvenilirliğin Yedi İlkesi
Başkalarının kaynaklarını kullanan herkes, onların güvenini kazanmak zorundadır. Ülkemizde yaşanan derin kriz, ABD’de dünyanın en büyük...
Güven Açığı
“Doğruları söyleme, sorumlu bir yurttaş olmanın baş koşuludur.” J. Edgar Hoover Kamu sektörü bütçe açıklarının, enflasyon...
Devlet ve İnternet
“Bugünün en önemli sorunu, geleceğin eskisi gibi olmadığıdır.” Paul Valery Davos her yıl dünyaya yön veren...