Ana Sayfa
Makaleler
Avrupa Birliği
Karşılıklı Bağımlılığı Hazmedebilmek

Pitsburgh’aki G-20 toplantıları ve İstanbul’daki IMF-Dünya Bankası toplantıları dünyanın değişmekte olduğunu net bir şekilde ortaya koydu.

Bir seneyi aşkın süredir dünyada yaşanmakta olan finansal ve ekonomik kriz her birimizin hayatını etkileyen unsurların küresel boyutlarının geniş kitleler tarafından anlaşılmasına yardımcı oluyor.

Ancak, sorunların boyutlarının küresel nitelik kazandığı bir dönemde dünyanın yönetimsel olarak ülkeler bazında örgütlendiğini unutmamak gerekiyor. AB’nin başkanının seçiminde bile bu durum net bir şekilde gözüktü. Ulusal liderler AB’yi dünyada temsil edebilecek güçlü bir uluslararası lidere geçit vermediler.

Seçimlerin, eğitim sisteminin, vergi toplama yetkisinin ve askeri güçlerin ülkeler bazında örgütlendiği bir dünyada küresel sorunlara çözüm bulabilmek gittikçe güçleşiyor. Üstelik birçok ülkenin demokrasiyle yönetildiği ve seçimlerin her 4-5 senede bir yapıldığı bir dünyada ülke liderleri bir araya geldiklerinde ortalama bakış açıları bir sonraki seçime kadar, sadece 2-2.5 yıl oluyor!!

Dünyada ülkelerin yerine kürsel bir devletin olmasını önermek hiç de gerçekçi olmaz. Ancak, ekonomik kriz, domuz gribi gibi küresel salgınlar veya terorizm gibi kürsel sorunların çözümü için daha uzun vadeli bakış açıları ve daha çok ortak çaba gerektiği de açık.

Bu nedenle, politikacıları ortak çabalar için cesaretlendirecek seçmenlere gereksinim var. İnsanların karşılıklı bağımlılıkları daha iyi anlamaları gerekiyor. Oysa, dünyada bir ülkede eğitim sistemleri küresel konuları ve bu karşılıklı bağımlılığı işlemiyor.

Küresel bir eğitim seferberliği ilan ederek bir taraftan insanların yetkinliklerini geliştirirken, diğer taraftan da bu karşılıklı bağımlılığı anlatacak programları hayata geçiremezsek, küresel sorunları çözmekte yetersiz kalacağız. Siyasetçilerin hayali ‘öteki’ler yaratarak kısa vadede çözemedikleri sorunlar için bahane yaratmalarının önüne geçilemezse sorunlar anlaşarak değil, çatışarak çözülme yoluna gidilmek zorunda kalınacak. Bu nedenle, her insanın birey veya ülke vatandaşı olduğu kadar, dünya vatandaşı da olduğunu anlatacak ve dünya vatandaşlığının gerektirdiği sorumluluk ve hakları özümsemesini sağlayacak küresel bir eğitim seferberliği başlatmak dünya barışı ve küresel sorunların kalıcı çözümü için en önemli adımdır.

İster ailede, ister köyde, mahallede, şehirde, ülkede veya isterse dünyada birlikte yaşadıklarımızla egemenlik paylaşımı gerekiyor. Bu nedenle, küresel kurumların yetkilerinin, kaynaklarının artmasını sağlamalıyız. Ancak, bunu yaparken, bu kurumların yönetişiminde de daha dengeli bir yetki ve sorumluluk paylaşımını gerçekleştirmeliyiz.

Örneğin, Birleşmiş Milletlerin Güvenlik Konseyinde Hindistan’ın yokken, Fransa’nın veto hakkının olmasını nüfus, ekonomik güç, nükleer güç gibi hiçbir obkektif kriterle açıklamak mümkün değil. Tarihi bir süreçten kaynaklanan bu durumun 21. Yüzyıl gerçekleriyle örtüşmesi sağlanmaksızın küresel kurumların güçlerinin ve kaynaklarının artırlması mümkün olamayacak.

Ancak, bu durumdan şikayet etmek yerine krizin karşılıklı bağımlılıkları hatırlatma gücüne odaklanarak, küresel sorunların küresel çözümler ve küresel uzlaşma gerektirdiği gerçeğinin dünya liderlerince anlaşılmasına yardımcı olmasına odaklanmalıyız.

Türkiye bu konuda dünyaya örnek olabilir. Geçen sene BM Güvenlik Konseyi geçici üyeliğine seçilmesi, çevresindeki birçok sorunu uzlaşma ile çözme girişimleri, İspanya ile birlikte Medeniyetler İttifakına liderlik etmesi, ve kurucusu Atatürk’ün ‘Yurtta sulh, cihanda sulh’ anlayışının geçerliliği, bu konudaki faaliyetlerinin samimiyetle ve başarıyla yürütülmesiyle Türkiye’yi dünyada rol model haline getirebilir.

Ekonomik kriz sırasında bankacılık sektörüne kamu kaynaklarını akıtmak zorunda kalmayan iki OECD ülkesinden birisi olması da Türkiye’yi ön plana çıkaran unsurlardan oldu. Türkiye’de bankacılık sektörünün iyi denetlenmesi ve finansal krize hazırlıklı olması ‘Güçlükten güç doğar’ kavramını gündeme getirdi. 2001’deki güçlükler, gerçekten ülkemizde bu konuda bilgi birikimi oluşmasını sağladı. ABD’nin bankacılık denetleme kurumları BDDK’ya stres testler konusundaki deneyimlerden öğrenmek üzere eleman gönderdi. Böylelikle öğrenmenin sadece batıdan doğuya değil, çok taraflı olabileceğine ilişkin güzel bir örnek daha oluştu.

Küresel sorunların çözümleri bazı alanlarda egemnliğin paylaşılmasını gerektiriyor. Bu ise bu kurumların yönetiminde adil bir temsili gerekli kılıyor. Istanbul’daki IMF-Dünya Bankası toplantıları IMF’in yönetimindeki oy haklarının karşılıklı uzlaşmayla değiştirilmesi ve Çin, Kore, Meksika ve Türkiye’nin oy haklarının artırılması örneği ile tarihi bir an olarak kayda geçti.

Yine IMF-Dünya Bankasının İstanbul toplantılarında STK’ların aldıkları gelişmiş roller küresel yönetişimde katılımcılığı artmakta olduğuna ilişkin olumlu göstergeler. G-7’nin yerini G-20’ye bırakması da dünyadaki değişen dengelerin küresel karar alma mekanizmalarına yansımaya başladığının bir başka göstergesi.

Bu değişimlerin yeterliliği konusunda fikir birliği olmasa da, bu yönde atılmaya başlanan adımların sürekliliğinin sağlanması BM, IMF, Dünya Bankası, NATO gibi küresel kurumların daha adil ve dengeli bir yönetime doğru gelişmesini ve dünya vatandaşlarının küresel sorunları uzlaşarak, yetki ve sorumlulukları paylaşarak çözmesini sağlayabilir.

Modern çağın insan hakları ve demokrasi anlayışı insanların kendilerini ilgilendiren kararlara katılımını ve biçimlendirebilmelerine fırsat tanımayı gerektiriyor. Siyasetçilerin popülizme boyun eğmeden vatandaşlarının yaşam standartlarını geliştirebilmeleri, herkesin dünya vatandaşlığının gerektirdiği sorumluluklar konusunda eğitilmesiyle, paylaşım ve uzlaşıyla gerçekleştirilebilir.
Özellikle AB ülkelerinin liderlerinin bu anlayışı ön plana çıkarmaları AB’nin dünyadaki konumunu da güçlendirecektir.

Dr. Argüden
yarguden@arge.com


Dünya Gazetesi
Parlamentolarda Tarih Yazmak
Bu hafta Fransa Parlamentosu’nda gündeme gelecek olan Ermeni meselesi konusunda Türkiye’de maalesef birçok kişi yeterince bilgi...
Bakış Açısının Önemi
Avrupa’da birçok hükümet son seçimlerde önemli kayıplarla karşılaştı. Bu durum ilgili hükümetlerin başarısı veya başarısızlığından çok...
Karşılıklı Bağımlılığı Hazmedebilmek
Pitsburgh’aki G-20 toplantıları ve İstanbul’daki IMF-Dünya Bankası toplantıları dünyanın değişmekte olduğunu net bir şekilde ortaya koydu....
Avrupanın Geleceği Türk Gençliği
Demografik gelişmeler en kolay tahmin edilebilen trendler arasında yer alıyor. Örneğin, büyük bir salgın veya savaş...
Avrupa’nın Kimlik Bunalımı
Gelecek ile ilgili hülyası olmayan toplumların gelişmesi de güç olur. Hülyanın, mevcudu korumaya değil, gelişmeye odaklı...
AB’yi de Geliştiren Bir Türkiye
3 Ekim 2005 AB ile üyelik müzakerelerinin başladığı önemli bir dönüm noktası oldu. Müzakerelerin başlaması kararı...
Davranışlarıyla Avrupalı Olmak
AB denince akla ilk gelen Türkiye’nin AB’ye üye olup olamayacağı, üyelik için daha neler yapılması gerektiği,...
Hayal Kurmanın Gücü
Türkiye’nin gündemindeki en önemli konu AB ile ilişkiler. Bu ilişki sürecini yürütürken kendimize güvenmek, sadece Türkiye’nin...
AB ile Müzakerelerde Temel Yaklaşımı
2005 yılı AB ile üyelik müzakerelerinin başlayacağı önemli bir dönüm noktası olacak. Müzakerelerin başlaması kararı alınırken...
Dünyaya Örnek AB
Geçtiğimiz hafta İstanbul’daki Kalite Kongresinde AB’nin geleceği, dünyaya liderlik edip, edemeyeceği tartışıldı. Sonuç: AB içine kapanık,...
AB ve Dünya Liderliği
Bu sene 13-15 Ekim’de KalDer tarafından düzenlenecek Kalite Kongresi’nin ana teması “AB ve Dünya Liderliği” olarak...
AB Üyeliği ve İçerik Açığı
Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne üyelik görüşmelerine başlaması yine ileriki bir tarihe kaldı. AB vatandaşlarının çoğunun Türkiye’nin üyeliği...
2020′ de AB Ve Türkiye
“Gelecek, düşlerinin güzelliğine inananlarındır” Eleanor Roosevelt Türkiye ile Avrupa Birliği ilişkilerinin yirmi yıl sonra gelebileceği noktanın...