Ana Sayfa
Makaleler
Sivil Toplum
Sorumlu Yatırımlar

Dünya teknolojik gelişmelerle her geçen gün daha da küçülüyor. Herhangi bir ülkede yapılacak yatırımların olası etkilerinin olumsuz olması şirketlerin tüm dünyadaki algılanmalarını ve dolayısıyla performanslarını etkiliyor. Bu nedenle, özellikle tabii kaynakları geliştirme yönünde faaliyet gösteren şirketler ciddi yatırımlara başlamadan önce birçok alanda olası etki analizlerini gerçekleştirmek ve bu etkileri en aza indirecek tedbirleri almak durumunda kalıyorlar. Bu konuda gelişen standartlar çok farklı konularda değerlendirme yapma gereksinimini ortaya koyuyor. Bu standartlardan en sık kullanılan ise IFC’nin çevre, sosyal ve yönetişim etkilerini ölçme konusunda ortaya koyduğu standarlar. Ancak, ister uluslar arası finansman sağlayıcı kurumların (Dünya Bankası, EBRD, çeşitli Exim bankaları gibi) kabul ettikleri ‘Equator Prensipleri’, isterse Global Reporting Initiative (GRI) olsun her geçen gün bu standartlar birbirlerine yaklaşıyorlar.

IFC standarlarına göre bir yatırımın sorumlu yatırım olarak kabul edilebilmesi için sekiz konuda değerlendirme ve olası etkileri en aza indirecek tedbir paketleri oluşturmak gerekiyor. Bu sekiz alan şu şekilde özetlenebilir: (i) Olası sosyal ve çevresel etkilerin ve bunları giderecek yönetim sistemlerinin tespit edilmesi, (ii) Çalışma şartları ve işgücü piyasası etkileri, (iii) Hava ve su kirliliğinin önlenmesi ve olası risklerin yönetimi, (iv) Yatırım mahalindeki yerleşkelerdeki insanların sağlık ve güvenliklerinin korunması, (v) Toprak alımlarında uzlaşmacı ve adil yaklaşımların sergilenmesi ve yerinden edinilen insanların haklarının korunması, (vi) tabiattaki türlerin çeşitliliğinin korunması ve kaynakların sürdürülebilirliğin sağlanması, (vii) Yerel toplulukların haklarının korunması, ve (viii) Kültürel varlıkların korunması.

Birçok uluslar arası kurum önemli sosyal, kültürel ve çevresel etkileri olabilecek projelere finansman sağlamadan önce bu tip standartlara uyumu şart koşuyor. Nitekim, ülkemizde de Ilısu barajı projesinin finansmanında, Bakü-Ceyhan boru hatlarının finansmanında hep bu tip değerlendirmeler birer ön şart olarak gündeme geldi.

Sorumlu yatırımlar için değerlendirmeye alınacak konular belirlenirken şu ilkelere dikkat ediliyor: (1) Olası etkilerin boyutu, (2i) Değerlendirmeye alınan paydaşların kapsamı, (3) Sürdürülebilirlik ortamı ve etkisi, ve (4) değerlendirmenin kapsamı.

Sürdürülebilirlik raporlarının kalitesi için ise şu ilklere dikkat ediliyor: (a) Olumlu ve olumsuz etkilerin dengeli olarak raporlanması, (b) Zaman içerisindeki gelişmlerin ve en iyi örneklerle kıyaslamaların raporlanması, (c) Ölçümlemelerin doğruluğu, (d) Raporlarda kullanılan bilgilerin güvenilirliği, (e) Raporların zamanında oluşturulması ve paylaşılması, ve (f) Raporların kolayca anlaşılabilir olması ve kamuoyuyla paylaşılması. Ayrıca, raporların bağımsız üçüncü partilerce denetlenmiş olması çalışmanın kalitesini artıran önemli bir unsur olarak değerlendiriliyor.

Bu konularda ortaya konan standartlara uyum sağlamanın şirketlere sağladığı birçok fayda oluyor: (i) Projenin gecikme veya durdurulmasına neden olabiliecek grev, boykot, yeniden tasarlanma gereği, olumsuz algı veya yatırımcıların endişelenme sonucu finansman sağlamaması gibi risklerin baştan belirlenip, gerekli önlemlerin alınmasının sağlanması, (ii) Yatırımların uygulama performansının ve olumlu toplumsal etkilerinin artması, ve (iii) Uluslar arası kurumların desteğinin ve güveninin kazanılması gibi…

Ülkemizde artmakta olan madencilik, enerji ve ulaştırma koridorları gibi yatırımlara girerken konuyu sadece ekonomik bir fizibilite olarak değerlendirmenin ötesinde projelerin olası çevresel, sosyal ve kültürel etkilerinin değerlendirilmesi, baz ölçümlemelerin proje başlamadan önce yapılması ve olası etkileri ilgili paydaşların çıkarlarını koruyacak şekilde en aza indirgeyecek tedbirlerle ilgili bir stratejinin ve uygulama aşaması için yönetişim sistematiğinin kurgulanması önem kazanıyor.   Bu nedenle, çevresini korumayan projelerin hayata geçirilmesinin mümkün olmayacağını anlayıp, fizibilite çalışmalarının ve ön hazırlıkların çok geniş bir kapsam içermesini planlamalıyız.  Özetle, sorunsuz kazanç için sorumlu yatırım anlayışını hayata geçirmeliyiz.

Dr. Argüden
yarguden@arge.com


Başka Türlüsü de Mümkün
Ölçülmeyen performans iyileştirilmez. Performansı ölçmeye çalışmak ise öyle kolay bir iş değil. Öncelikle konuşmam için ‘Başka...
Topluma Bir Şey Verebilmek En Büyük Zenginlik
Özel Sektör Gönüllüler Derneği başkan yardımcısı Yılmaz Argüden, derneğin 10 yıldan bu yana yürüttüğü projeleri ve...
1.000.000 “İyi” Internet Kullancısı Aranıyor
Müracaat: www.ekledestekle.com Önemli not: Adayların ekranlarından bir satır verecek kadar “iyi” olmaları yeterlidir. Bu panolar dikkatinizi...
+1 Sosyal Adım
Internet ve sosyal medya konusundaki gelişmeler insanların, toplumların davranış biçimlerini de değiştiriyor. Arap dünyasında güçlü sanılan...
Kurumsal Sosyal Sorumluluğun Faydaları
Şirketler her geçen gün çevre konuları, insan hakları, yolsuzlukla mücadele gibi toplumsal konularla daha yakından ilgilenme...
Sorumlu Yatırımlar
Dünya teknolojik gelişmelerle her geçen gün daha da küçülüyor. Herhangi bir ülkede yapılacak yatırımların olası etkilerinin olumsuz...
Küresel İlkeler Sözleşmesi Sektörel Yayılım
Küresel İlkeler Sözleşmesi (Global Compact) Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan tarafından ilk olarak 31 Ocak...
Gönüllü Toplumsal Katkı
Ekonomik kriz derinleştikçe dünyada sosyal destek ihtiyacı olan toplum kesimleri de genişliyor. Vaclav Havel’in dediği gibi...
Pazarlıkta Uzlaştırıcı Destek Kullanmak
Pazarlıkta kolaylaştırıcı, arabulucu veya hakim olarak görev yapmak üzere uzlaştırıcı destek kullanılabilinir. Bu tip bir destek...
Küresel İlkeler Sözleşmesi
On sene önce Davos’ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu sırasında, Birlesmis Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan iş...
Gönülden Ödüller
Geçen hafta Türkiye’de ilk kez şirketlere “Gönüllülük Ödülleri” verildi. Beşinci kuruluş yıldönümünü kutlayan Özel Sektör Gönüllüler...
Türkiye Müşteri Memnuniyeti Endeksi
KalDer, senelerdir Türkiye’de yönetim kalitesinin geliştirilmesi için çalışıyor. 1991 yılından bu yana KalDer, “ülkemizdeki tüm özel...
Sosyal Sorumluluğun Parametreleri
Kurumsal sosyal sorumluluk kavramı şirketlerin gündeminde her geçen gün daha önemli bir yer alıyor. Bu kavramın...
Ulusal Kalite Hareketi
Yaşam kalitemizi geliştirebilmek için her düzeyde yönetim kalitemizi geliştirmeliyiz. İşte bu anlayışı yaymak üzere 1998 yılında...
Sosyal Girişimcilik ve Sivil Toplum Kuruluşlarında İyi Yönetişim
İnsan, doğasında olan “yararlı olma” duygusunu, parasal karşılık beklemeden bir amaca bağlanma, içinde bulunduğu topluma bir...
Bilimsel Çalışmalara Politika Üretmek
Ülkemizde politika üretmek (“policy analyses”, “policy development”) kavramı, politika yapmak (“politics”) kavramı ile karıştırılıyor. Zaten politika...
STK’lardan İş Dünyasına Dersler
Güçlükten güç doğar. Zorlukları aşmanın en önemli kazanımı bu süreçte edinilen yetkinliklerdir. Sivil toplum kuruluşlarını (STK)...
Özel Sektör Gönüllüleri
Geçen hafta gazetelerde ülkemizdeki sivil toplum örgütlerine bir yenisinin eklendiği haberi yer aldı: Özel Sektör Gönüllüler...
Yaratıcı Zekat
Büyük dinlerin ortak ilkelerinden birisi de toplumsal dengenin sürdürülebilmesi icin çevremizdekilerin sorunlarına ilgi duyma ve onlara...
Sosyal Girişimcilik
Girişimcilik sadece iş dünyasında değil, aynı zamanda toplumsal sorunların çözümünde de etkili oluyor. 21. yüzyılın toplumsal...
Sosyal Girişimcilik
Girişimcilik fikir üretmek, yenilik veya geliştirme yapmaktır. Girişimciliğin tanımında yenilikçilik vardır, risk alma, fırsatları kovalama ve hayata...
Sivil Toplum Kuruluşlarında İyi Yönetim
İnsan, doğasında olan “yararlı olma” duygusunu, parasal karşılık beklemeden bir amaca bağlanma, içinde bulunduğu topluma bir...
Sosyal Sorumluluk
Yaşam sorumluluk gerektirir. İçinde yaşadığımız toplumda, ülkemizde ve Dünya’da yaşam kalitesinin arzuladığımız düzeye gelmesi için kişisel...
Dijital Demokrasi
“Gerçek katılımcılık ile sahtesini çok ince bir çizgi ayırır.” Scott Adams İnsanlar gün geçtikçe kendilerini ilgilendiren...
Yeni İnsan Hakları ve Demokrasi
“Demokrasi eşitliği değil, fırsat eşitliğini güvence altına alır.” Irving Kristol Yüksek teknoloji devrimi bir yandan bilginin...
Geleceği Hazırlamak
“Geçmisi degistiremeyiz, ama gelecegi kazanabilir veya kaybedebiliriz.” Lyndon B. Johnson Strateji çalismalarinin belki de en önemli...
Dijital Devlet
“Teknoloji, değişimin dev motorudur.” Alvin Toffler Dünyadaki teknolojik gelişmeler sadece özel sektörde rekabeti değil, aynı zamanda...
Sivil Toplum Destekli Üniversite
“Yalnızca eğitimli kişiler gerçekten özgürdür.” Epictetus Çağımızda eğitimin önemi gün geçtikçe artıyor. Sadece daha yüksek katma...
Bizden Olan Değil – En İyi Olan
“Kendi saygınlığınıza değer veriyorsanız, kaliteli insanlarla bağ kurun. Yanlış insanlarla birlikte olmaktansa, yalnız olmak yeğdir.” George...
Sınırları Aşmak
“Kuşun kanatlanıp uçabilmesi için kabuğun kırılması gerekir.” Lord Alfred Tennyson Günümüzde büyümenin önündeki en önemli engel...
Temsili Demokrasiden Katılımcı Demokrasiye
“Binlerce kilometre sürecek bir yolculuk, küçücük bir adımla başlar” Konfiçyüs Uygulanmayan kararlar değer yaratmaz. Sahiplenilmeyen kararlar...
Zenginliğin Formülü Kalite
“Bazı insanlar çevrelerine bakar ve ‘Neden?’ diye sorar. Ben hayal ederim ve ‘Neden olmasın?’ derim.” Robert...