Ana Sayfa
Makaleler
Türkiye
Vergi Reformu

Devleti devlet yapan en önemli unsurlardan birisi de vergi koyma yetkisidir. Bu yetkisini sorumlu, adil ve etkin bir şekilde kullanamayan devletlerin vatandaşlarının güvenini kazanması, uluslararası arenada saygı kazanması ve ekonomisini etkin bir şekilde yönetmesi mümkün olamaz. Nitekim, gerek tarihte, gerekse günümüzde devletlerin etkinliğini açıklayan en önemli unsurlardan birisi de sorumlu, adil ve etkin bir gelir idaresine sahip olmalarıdır.

Ülkemizde kayıtsız ekonominin ulaştığı boyut, vergi politikalarının ve uygulamasının etkin olmaktan çok uzak olduğunun bir göstergesidir. Vergiler gerek milli gelir içerisindeki büyüklükleri ve gerekse geniş kitleleri ilgilendirmeleri yönüyle hem makro hem de mikro alanda çok önemli unsurlardır. Ülkemiz açısından 60-70 milyar dolarlık bir gelirin toplanıyor olması tek başına önemli bir göstergedir. Vergiler kompozisyon itibarıyla ekonomi ile ve sosyal politikalarla uyumlu, dünyadaki gelişen trendlere ve her geçen gün artan vergi rekabetine cevap verebilecek özellikte ve adil olmalıdır. Vergiler mükellefe hizmet anlayışı içinde toplanmalı, kamu hizmetine dönüşürken yerinde ve etkin olarak harcanmalı ve ödeyen mükelleflerin gönül rızasını almış olmalıdır. Oysa, bugün ülkemizde vergi sistemi ekonominin önünde engel, dünya trendlerinden ve rekabetinden uzak, sosyal politikalara cevap veremez durumda, karmaşık ve kendi içinde tutarsız bir konuma gelmiştir

Ülkemizdeki enerji, iletişim gibi önemli girdilerin üzerindeki yüksek vergi yükü bir çok sektörde rekabet gücümüzü yitirmemize sebep olmaktadır. Ayrıca, vergilerin toplanmasında ağırlığın çalışanlar ve çok sınırlı sayıda kurumun üzerinde olması hem vergi adaletsizliği, hem de devletin sosyal politikalarının uygulanamaması sonucunu doğurmaktadır. Üstelik vergilerdeki karmaşıklık, uyum sağlamaya çalışan mükellefler için de ağır bir yük oluşturmaktadır. Ekonomimizin en kırılgan noktası olan kamu borçlarının geri ödenmesi ve yeni yatırımların finanse edilebilmesinin en hızlı ve etkin yolu, vergi sisteminin henüz ulaşılamayan kesimlere yaygınlaştırılmasıdır. Yaygınlaştırma sağlanmadan vergi oranlarının düşürülmesi ve dolayısıyla yatırımların ve istihdamın geliştirilmesi de mümkün olamamaktadır.

Özetle, Türkiye vergi ödeyenler için cehennem, ödemeyenler için cennet konumuna gelmiştir. Bu haksız rekabet ortamı ülkemizde girişimciliği, yatırımları, istihdamı ve rekabet gücümüzü engellemektedir. Bu nedenle, kamu reformunun ilk adımı vergi politikalarının oluşturulma sürecinin ve gelir idaresinin yeniden yapılandırılması olmalıdır.

Bugünkü yapısıyla vergi idaresi yönetim anlayışı, ekonomik aktörlerle ilişki ve dış dünyayla kıyaslama açısından dışa kapanıktır. Bu nedenle, vergi reformu, ülkemizin en büyük ve en geniş etki alanına sahip kurumu olan gelir idaresinin yeniden yapılandırılmasını da içermelidir.

Bu yapılanma, vergi kararlarının verilmesi süreci ile uygulamanın ayrıştırılmasını da içermelidir. Vergi politikalarının oluşturulması süreci, (i) mükelleflerin de katılımını içerecek kurumsal mekanizmalarının oluşturulmasını, (ii) kararlardan önce ve sonra ekonomik modelleme ile vergilerin etkilerinin değerlendirilmesini, ve (iii) şeffaf, açık, hesap verebilir bir yasalaşma sürecini içermelidir.

Vergi idaresi ise mükellef odaklı bir hizmet anlayışını benimsemeli, operasyonları basitleştirecek adımları atmalı, sektörler bazında uzmanlaşmayı ve işbirliklerini geliştirmeyi hedeflemelidir. Vergi idaresinin yapılanmasında performans kültürünün yerleştirilmesine, kurumda sürekliliğin sağlanmasına, ve sürekli olarak kurumsal gelişmeye fırsat tanıyarak kurumsal yetkinliklerin gelişmesine dikkat edilmelidir.

Bu anlayışı mümkün kılmanın en önemli araçlarından birisi de tutarlı bir Ulusal Bilgi Altyapısına sahip olmaktan geçiyor. E-devlet anlayışını hayata geçirmenin en önemli sorunlarından birisi de verilerin güncelliğini koruyabilmektir. Her ticari kuruluşun vergi dairesiyle her ay birkaç kez bilgi alışverişinde bulunduğu dikkate alındığında, veri güncelliğini sağlamada gelir idaresinin ne kadar öncelikli bir kurum olduğu ortaya çıkmaktadır.

Reform sürecinin en zor yönlerinden birisi de sadece yapısal değişimlerin değil, aynı zamanda anlayış değişimin de yaşanması gereğidir. Dolayısıyla, yeni bir gelir idaresi kurulurken, uzmanlarının arasına başka sektörlerde deneyim kazanmış, farklı yetkinliklere sahip kişilerin de istihdam edilmesine dikkat edilmeli, kurum elemanlarının yoğun bir eğitim programına girmesini sağlamalı ve değişim sürecinin tüm paydaşlarla yaygın olarak paylaşılması için iletişim sürecine kaynak ayrılmalıdır.

Özetle, vergi reformu açıklık, şeffaflık, hesap verebilirlik, katılımcılık ve etkinlik ilkelerinin hayata geçirildiği bir anlayış ile ele alınmalıdır. Ülkemizin refah düzeyini geliştirmenin en etkin yolu tüm kurumlarımızda yönetim kalitesinin artırılması ve iyi yönetişim ilkelerinin hayata geçirilmesidir.

Dr. Argüden
yarguden@arge.com


Dünya Gazetesi
Yapısal Reformlar
Refah düzeyini artırabilen bir Türkiye için hangi siyasi partinin desteklendiğinden bağımsız olarak ciddi yapısal sorunları çözecek...
Tek Tip İnsan Yetiştirmek
Dünya ile rekabet edebilmek için tüm kaynaklarımızı verimli ve etkin kullanmalıyız. Ülkemizde her yıl yaklaşık 17 milyon...
Galatasaray ve Toplumsal Eğitim
“Kazanmak her şey değildir, ama kazanma azmi her şeydir” Vince Lombardi Toplumsal öğrenme sınıflarda değil, toplumu...
Takım Tutmak
Sizce bir önerinin kimin tarafından yapıldığı mı? Yoksa, içeriği mi önemlidir? Soru bu şekilde sorulduğunda çoğunluk, önerinin içeriğine...
Türkiye için Liderler, Dünya için Liderlik
Tarsus Amerikan Koleji (TAC) “Türkiye için Liderler, Dünya için Liderlik” anlayışıyla kurulan ve yaşayan ülkemizin en önemli...
Öğrenmemek Geri Kalmaktır
Geleceğimiz için en büyük tehlike, zamanını üretken faaliyetlerle ve öğrenmeden uzak geçirenlerin çoğalmasıdır. Bu nedenle, okulların tam...
Milli Entelektüel Sermayeyi Geliştirmek
Bir ülkenin gelişimi için en temel girdi entelektüel sermaye birikimidir. Çünkü düşünce eylemin temelidir. Kendi özgün...
Elektrik Yaşam Kalitesini Artırır
Bir ülkenin gelişmesini belirleyen en önemli iki unsur entelektüel sermaye birikimi ve enerji kullanımıdır. Özellikle her...
Türkiye Dünyaya Ne Katar?
Türkiye için yurt dışından çeşitli kesimlerce Bölgesel Güç, Global Aktör, Stratejik Ortak, Rol Model, Batının Truva...
Türkiye AB’ye Güç Katar
Türkiye Avrupa’nın üretim üssü, eğitim sisteminin rekabetçiliği için gerekli talebin kaynağı, emeklilikte en kaliteli yaşam merkezi...
Komşumuz Rusya
Karadenizden komşumuz Rusya Türk şirketlerinin uluslararası pazarlarda yerleşik olarak gelişmelerinin ilk durağı oldu. Elbette 1980’lerde yurt...
En Ucuz Enerji
En ucuz enerji tasarruf edilen enerjidir. Dünyadaki ülkeler arası gelir dengesizlikleri azaldıkça, dünyanın enerji talebi artıyor....
Rekabet Özgürlüğü
Yaşam kalitesini geliştirebilmek her zaman daha iyiyi aramaktan geçiyor. Daha iyiyi bulabilmek ise her alanda rekabet...
Toplumsal Uyum
Toplumsal güç çeşitli vektörlerden oluşur. Bir gücü kuvvetli kılan bu vektörlerin aynı yöne yönelmesiyse, o gücü...
Davos ve Dünyaya Katkıda Bulunmak
Dünya’nın gündeminin belirlendiği, iş dünyası liderleriyle devlet başkanlarının, sivil toplum örgütlerinin temsilcileri ve bilim adamlarının biraraya...
Küreselleşme ve Türkiye
İnsanoğlu yaşam mücadelesinde önceleri küçük takımlar kurarak avlanma ve korunma ihtiyaçlarını karşılarken, zaman içerisinde küçük yerleşim...
Yaşlılık Yönetimi Politika Önerileri
Demografik gelişmeler en kolay tahmin edilebilen trendler arasında olmasına rağmen, politika oluşturma sürecinde yeteri kadar değerlendirilmiyor....
Türkiye’nin Seçimi
Önümüzdeki seçimlerde hangi parti veya partiler iktidara gelirse gelsin, iktidarın üç konuda nasıl hareket edeceği yaşam...
Seçimlerde Aday Belirleme
Yaklaşan seçimlerde önümüzdeki dönemde ülkemizin yönetim kadrosunu belirlenecek. Bu seçimlerde oy kullanma oranlarının özellikle yüksek olması...
Türkiye’den Otomotiv Devrimi
Otomotiv sektörü dünyanın en önemli ve en büyük sektörleri arasında yer alıyor. Dünyada her sene 50...
Ekonomik Öncelikler
Seçim senesine girdiğimiz 2007 yılında siyasi partiler ekonomi politikalarını gözden geçiriyorlar. Bu konuda yapılan çalışmaların iyi...
Ermeni Meselesi
Geçen hafta Fransa Parlamentosu’nda alınan karar ile birlikte Türkiye’nin gündemine şimdiye kadar görülmemiş bir şekilde oturan,...
Hangi Davranışı Teşvik Ediyoruz
Toplumsal olarak teşvik ettiğimiz davranışların sonuçlarına katlanmak durumundayız. Birçok konuda doğru davranışları teşvik etmediğimizin farkına bile...
Basketbolcular ve Toplumsal Eğitim
Dünya Basketbol Şampiyonasındaki Ulusal Takımımız yaklaşımıyla, elde ettiği sonuçlarla hepimize gurur verdi. Basketbol takımımızın özel davetle...
İşsizlik Sendromundan Kurtulmak
Araştırmalar Türkiye’deki en önemli sorunun işsizlik olduğunu ortaya koyuyor. Bu nedenle girişimciler, siyasetçiler veya bilim adamları...
Kur Mu? Yönetim Anlayışı Mı?
Türk Lirasının daha değerli hale gelmesi ve dünyada başka ülkelerin de üretim kapasitelerini hızla geliştirmeleri üreticilerimizi...
Düşünce Merkezleri
Düşünce eylemin temelidir. Bireyler, kurumlar ve toplumlardan gelecek için fikri hazırlık düzeyi yüksek olanlar, geleceği şekillendirebilmek...
Türk – ABD İlişkilerini Geliştirebilmek
Türkiye ile ABD arasındaki ilişkiler demokrasi, özgürlükler, insan hakları ve serbest piyasa ekonomisi gibi ortak idealleri...
Kara Afrika’dan Sarı Afrika’ya
Günümüzde küreselleşme konusundaki gelişmeler ele alındığında en önemli gelişmenin Çin’in yüksek kalkınma hızının dünya üzerindeki etkileri...
Türkiye’nin Markalaşması
Blgi ve iletişim süratli bir şekilde artırıyor ve yayılıyor. Buna bağlı olarak, insanlar yoğun bir bilgi...
E-Saglık
Bilgi teknolojilerinin en önemli katkı sağlayabileceği sektörlerden birisi de sağlık sektörü. Sağlık sektöründeki önemli teknolojik gelişmelere...
E-Eğitim
Kurumların en önemli varlığı insan kaynakları. Bu kaynağı sürekli olarak geliştirebilen ve güncel bilgiyle donatabilen şirketler...
Kurumsal Yapılar ve Yatırım
Bir ülkenin gelişmesinde en önemli girdilerden birisi de o ülkeye yapılan yatırımlardır. Uluslararası şirketlerin bir ülkeye...
Türk ABD İlişkilerini Geliştirmek
Türkiye ile ABD arasındaki ilişkiler demokrasi, özgürlükler, insan hakları ve serbest piyasa ekonomisi gibi ortak idealleri...
Antalya’nın Markalaşması
Antalya son yirmi yıldaki yatırım atağı ile dünyanın önemli turizm merkezleri arasına girmeye başladı. Ancak, Türkiye’nin...
Eğitimde İçerik ve Süreç
Türkiye, eğitim çağındaki gençlerin toplam nüfusa oranı en yüksek olan ülkeler arasında yer alıyor. Bu nedenle...
Yalın Vergi
Vergi devleti devlet yapan kaynakların temeli, toplumların kamu hizmetlerini gerçekleştirebilmesinin aracıdır. Vergi sisteminde geçerli olması beklenen...
Tarihe Küresel Bakış
“Türkler: Bin Yılın Yolculuğu” sergisinin İngiliz Kraliyet Sanat Akademi’sinde açılmasına fikri ve maddi katkıda bulunanları kutlamak...
Kızlarını Eğiten Yaşam Kalitesini Geliştirir
Bir toplumun gelişmesi, yaşam kalitesinin artması, o toplumun insan kaynaklarını ne kadar etkin kullandığı ile belirleniyor....
İstihdamı Geliştirmek
Türkiye’nin en önemli sorunu istihdam sorunudur. Çeşitli tahminlere göre geçtiğimiz bir yıl içinde işsizler ordusuna katılan...
Bilimsel Çalışmalarla Politika Üretmek
Ülkemizde politika üretmek (“policy analyses”, “policy development”) kavramı, politika yapmak (“politics”) kavramı ile karıştırılıyor. Zaten politika...
Yaşlılığın Finansmanı
Cumhuriyet tarihine baktığımızda en önemli uğraşımız nüfusu ve ekonomisi hızla büyüyen bir ülkenin ihtiyaçlarına yetişmek olduğunu...
Vergi Reformu
Devleti devlet yapan en önemli unsurlardan birisi de vergi koyma yetkisidir. Bu yetkisini sorumlu, adil ve...
E-birey ve E-devlet
Dünyada önemli bir devrim gerçekleşiyor: İnsanlar için iletişimde zaman ve mekân bağımlılığını ortadan kaldıran, bilgiye erişim...
Yarını Arayışlar
Geçtiğimiz hafta sonu ARGE Danışmanlık ve NMC tarafından “Yarını Arayışlar” toplantısı düzenlendi. Toplantıya, fikirleriyle, kararlarıyla ve...
Kıbrıs ve Karar Teorisi
İnsanlar tarih boyunca yaşamlarını sürdürmek ve yaşam kalitesini artırmak için hep seçim yapmak ve karar vermek...
Türkiye’nin Tanıtımı
Ülkemizi hem yurt içinde, hem de yurt dışında yeteri kadar iyi tanıtamıyoruz. İşte ispatı: (i) Türkiye’ye...
Verimsizlik Yolsuzluktan Daha Kötü
“İki şişe süt çalanla, iki şişe sütü sokağa döken arasında ne fark var?” Yolsuzluk gerçekten bir...
Yaratıcı İnsanları Cezbetmek
Ülkemizin refah düzeyini, bu topraklarda yaşayanların yaşam kalitesini artırmak için yatırımlara ihtiyaç var. Bu yatırımları finanse...
Üniversite Reformu
Üniversiteler bir toplumda bilgi üretimi ve yaratıcılığın geliştirilmesi için büyük öneme sahip kurumlardır. Ülke refahını artırmak...
Okul Kitapları
Bu hafta yaklaşık 15 milyon genç bir eğitim yılını daha tamamlayıp yaz tatiline çıkıyor. Öğrencilerin performans...
E-Devlete Doğru
31 yıldır sürdürülen çalışmalar sonunda bu hafta nüfus kayıtlarının elektronik ortamda tutulmasını sağlayan Mernis projesi hayata...
2020 İçin Rekabet Stratejileri
Geçmişi değiştiremeyiz, ama geleceği kazanabilir veya kaybedebiliriz. 2020 yılında daha güçlü bir Türkiye, refah düzeyi daha...
AKP Bunları Yapabilecek mi?
Bu hafta Türkiye siyasetinde önemli bir değişim yaşandı. Ancak, ülkemiz için önemli olan bu hafta yaşanan...
Offset Uygulamaları
Geçen hafta Ege Serbest Bölgesi (ESBAŞ) ülkemizde ilk kez “Offset” uygulamaları konusuda bir sempozyum düzenledi. “Offset”...
Dünya Markası Olarak Türkiye
Ülkemizin dünyada aranan bir marka haline gelmesini sağlamak ürün ve hizmetlerimizle yarattığımız katma değerin yükselmesine yardımcı...
Piontek, Derwall ve Terim’ler
Türkiye futbolda önemli bir başarıya imza attı. Öncelikle, bu başarıyı getiren futbolcularımızı, teknik heyeti ve idarecileri...
Reel Sektörde Değişim
Ülkemizde makro ekonomik düzeyde önemli reformlar gerçekleştiriliyor. Ancak, bu reformların yarattığı altyapı üzerinde şirketlerimizin de başarıyı...
Test Odaklı Eğitim Sistemi
Dünya ile rekabet edebilmek için tüm kaynaklarımızı verimli ve etkin kullanmalıyız. Ülkemizde her yıl yaklaşık 17...
A.B.D. ile Stratejik İşbirliği
Uzun senelerdir A.B..D. ile ilişkilerimiz ağırlıklı olarak siyasi ve askeri konularla sınırlı olarak gelişti. Türkiye’nin Kore...
Küresel Rekabet Gücü – 2
Ülkemizin rekabet gücünü artırmak için sadece kamu sektöründe değil, özel sektörde de zihniyet değişimi gerekiyor. Dünya...
Küresel Rekabet Gücü – 1
Bir ülkenin rekabet gücünü belirlemede en etkili performans ölçütü gelişmenin geçmişle değil, diğer ülkelerle karşılaştırmasıdır. Dünya...
Beyin Gücü
Türkiye önemli bir reform sürecinden geçiyor. Kamunun rolü yeniden tasarlanıyor, finansal sistem yeniden yapılandırılıyor ve hatta...
Dünyayla Rekabet
“Rekabetin olmadığı bir ortamda büyük işler başarmak çok kolaydır.” Willian van Home Bir ülkenin rekabet gücünü...
Eğitimde İçerik
“En yüksek getiriyi sağlayan yatırım, bilgiye yapılan yatırımdır.” Benjamin Franklin Ülkemizde her yıl yaklaşık 15 milyon...
Cazibe Merkezi
“Kaderimizi yıldızlarda değil, kendi içimizde aramalıyız.” William Shakespeare Ülkemizin gelişmesi için yatırıma, yatırımların gerçekleşmesi içinse yabancı...