Ana Sayfa
Makaleler
Kamu Reformu
Yalın Devlet

Küresel ekonomik kriz dünyada devletlerin rolünün tekrar tartışılmasını gündeme getirdi. İnsanların bir toplum olarak yaşamlarını bir arada sürdürebilmeleri ve refah düzeylerini geliştirecek fırsatlara sahip olabilmeleri için etkin bir kamu otoritesine gerek var.

Kamu otoritesinin en azından yedi sorumluluk alanında etkin görev yapması gereğini ortaya koyuyor: (1) Hukuk devleti kavramının geçerli kılınması, (2) Piyasa ekonomisinin her hangi bir oyuncuya çıkar sağlayıcı şekilde bozulmasına neden olacak müdahalelerden kaçınılması ve makroekonomik istikrarın korunması, (3) Temel altyapı ve eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik programlarına yatırım yapılmasının sağlanması, (4) Toplumun çocuklar, yaşlılar, özürlüler gibi zayıf kesimlerinin yaşamsal haklarının korunması, (5) Çevre gibi konularda gelecek nesillerin haklarının korunması, (6) İç güvenliğin sağlanması, (7) Ülkenin dış tehditler arşısında savunulması.

Kamu otoritesinin vatandaşlar için bu temel görevleri yerine getirirken karşılaştığı iki önemli risk var: (i) Kamu otoritesini kullananların bu yetkiyi toplumsal öncelikler doğrultusunda değil, kendi öncelikleri doğrultusunda kullanmaları riski (yolsuzluk) ve (ii) başkasının kaynaklarını kullanırken yeterince titiz ve etkin olunmaması (verimsizlik). Bu kavramlar dah iyi açıklayabilmek için şu soruyu sorabiliriz: “İki şişe süt çalanla, iki şişe sütü sokağa döken arasında ne fark var?”

Yolsuzluk gerçekten bir toplum kanseridir. Ancak, yolsuzluktan elde edilenlerin bir kısmı da olsa topluma geri dönerken, verimsiz kullanılan kaynaklar toplum açısından da tamamen yitirilmiş demektir. Dolayısıyla kamu kaynaklarını kullanırken yolsuzluk kadar önem verilmesi gereken bir başka konu daha var: kamu kaynaklarının israfını önleyerek etkin kullanımı sağlayabilmek.

Bu nedenle, kamuda yalın yönetim anlayışını hayata geçirmek, toplumsal yaşam kalitemizi geliştirmek için önemli bir araç olur. Yanlış ürün ya da hizmetin doğru veya doğru ürünün zamanından önce üretilmesi sadece israftır. Yalın yönetim anlayışı israfın sekiz temel nedenini şu şekilde özetler: (1) Fire, (2) gereksiz hareket, (3) bekleme, (4) taşıma, (5) fazla üretim, (6) stok, (7) kullanılmayan kapasite (fiziki veya entelektüel), (8) gereksiz işlem.

Kamuda verimliliği ve etkinliği artırabilmenin ilk aracı yapılan her işlemin gerçekten vatandaş için değer yaratıp yaratmadığının sorgulanmasıdır. Kamu hizmetlerinde rekabetin olmaması bu sorgulamanın yapılmasını teşvik edici bir unsurun olmaması sonucunu getiriyor. Bu nedenle, işin içine rekabet unsurunu getirebilecek uygulamalar verimliliği artırır. Örneğin, kamunun sınırlı kaynaklarını üniversiteler arasında eşit olarak dağıtmaya çalışması (hatta bazı durumlarda siyasi etkenlerle farklılaşma yapması) yerine finansal ihtiyacı olan öğrencilere burs vererek üniversiteler arasında onların seçim yapmalarına fırsat tanıması kaynakların daha etkin dağılımını sağlayabilir.

Yalın yönetim için gerekli yaklaşımlardan birisi de süreçlerin baştan sona vatandaş gözüyle değerlendirilmesidir. Örneğin, birçok ile uçuşlarda neredeyse tekel konumunda bulunan THY’nin yolculara yaklaşımında Devlet Hava Meydanları İşletmeleri (DHMİ) ile birlikte çalışarak yolcunun havaalanına girişinden gideceği ilde havalimanından çıkışa kadar olan zamanı en aza indirmeye çalışması toplusal verimliliğimizi artıracak bir yaklaşım olur. Hedef işletmeyi kolaylaştırmak değil, vatandaşı hızlı hareket ettirebilmek olmalı. Benzer şekilde hukuk sisteminde de güvenlik güçleri ve adalet sisteminin birlikte çalışarak sistemi hızlandıracak yöntemler geliştirmesi toplumda adalet sistemine duyulan güveni artırır.

Bu nedenle, her türlü kamu hizmetini veren birimlerin şu soruları sorup, cevaplarını düzenli şekilde takip edip, kendilerini geliştirecek perfromans kültürüne ulaşmaları önemlidir: Koyduğumuz kurallar gerekli mi? İnsanların, malzemenin veya dosyaların gereğinden fazla bir yerden başka bir yere hareket etmesine neden oluyor muyuz?, İş süreçlerimiz kamu çalışanlarının bazı zamanlarda boşa zaman geçirmesine neden oluyor mu?, Her hangi bir işlemin gerçekleştirilmesi için gerekli sürede gözlenen değişkenlikleri azaltmak için ne yapabiliriz?, Sistemimize talebe uyum sağlayacak esneklikler kazandırabilir miyiz?

Özetle, yalın yönetim kamu sektöründe önemli verimlilik artışı ve vatandaş memnuniyeti getirebilecek araçları sunan bir yaklaşım olarak ele alınmalıdır.

Dr. Argüden
yarguden@arge.com


Dünya Gazetesi
Kamu Yönetiminde Karar Kalitesi
İnsanoğlu, özlemlerini gerçekleştirebilmek, yaşam ile ilgili risklerini yönetebilmek üzere topluluklar halinde yaşamaya başladığından bu yana ortaklaşa...
Demokraside Rekabet Engelleri
İnsanların bir toplum olarak yaşamlarını bir arada sürdürebilmeleri ve refah düzeylerini geliştirecek fırsatlara sahip olabilmeleri için...
Verimliliği Artıran Şehirler
Dünyada şehirleşme ve ekonomide hizmet sektörünün payı her geçen gün artıyor. Her geçen gün daha çok insan...
Hissedar Olarak Devlet
Ekonomik kriz dünyada birçok bankanın devletleştirilmesine neden oldu. Bunların arasında Fortis, Dexia gibi bizim daha önce...
Yalın Devlet
Küresel ekonomik kriz dünyada devletlerin rolünün tekrar tartışılmasını gündeme getirdi. İnsanların bir toplum olarak yaşamlarını bir...
Belediye Seçimleri
Belediye seçimleri ile ilgili olarak kamuoyunun genellikle odaklandığı konu adayların kişisel özellikleri ve hangi partiye mensup...
Düzenleyici Etki Analizleri
Devlet birçok konuda aldığı kararlarla toplumsal yaşamın kalitesini etkiliyor. Toplumsal kararlar, gerek karmaşıklıkları nedeniye, gerekse uzmanlık...
Yazı Tura İle Politika
Doğa bilimleri ile sosyal bilimler arasındaki en önemli fark sosyal bilimlerde yapılan gözlemlerin gözleneni değiştirmesidir. Örneğin,...
Düzenleyici Etki Analizleri
Kamu kaynaklarını doğru ve verimli bir şekilde kullanmak bir ülkenin gelişimi için en önemli konulardan birisidir....
İyi Yönetişim El Kitabı
Kamu kaynaklarını doğru ve verimli bir şekilde kullanmak bir ülkenin gelişimi için en önemli konulardan birisidir....
Vergi ve Toplumsal Uzlaşma
İnsanların bir toplum olarak yaşamlarını bir arada sürdürebilmeleri ve refah düzeylerini geliştirecek fırsatlara sahip olabilmeleri için...
Demokrasi Performanstır
Küresel vatandaşlığın ön plana çıkmaya başladığı bir dünyada ne insan hakları, ne de demokrasi geleneksel anlamlarıyla...
Kamu Sektöründe Fizibilite
Kamu sektörü projeleri toplumsal fayda sağlamak üzere gerçekleştirilen ve vergi gelirleriyle finanse edilen yatırımlardır. Bu nedenle,...
Kamu Müdahalesi ve Strateji
Ülkemizde düzenleyici ve denetleyici kurulların rolü her geçen gün artıyor. AB süreci ile birlkte yükselen bu...
Kamusal Nitelikli Hizmetler
Bazı hizmetler sadece o hizmetin ücretini ödeyenlere değil, aynı zamanda toplumun daha geniş kesimlerine de fayda...
Kamu Reformu
Devletin rolü sadece ülkemizde değil, bütün dünyada tartışılıyor. Bu tartışma kamu otoritesinin en azından yedi sorumluluk...
Üst Kurullar
Dünyada değişen ekonomik, sosyal ve siyasi şartlar karşısında devletin rolü sorgulanıyor. Demokrasi ve liberal piyasa ekonomisi...
Tutumluluk Verimlilik, Etkinlik
Refah düzeyimizi geliştirmek için toplum olarak bu kavramları yaşamımızın her evresine yansıtmayı öğrenmeliyiz. Özellikle de kamu...
Yerel Yönetim Reformu
Ülkemizde önemli bir reform süreci başladı. Kamu Yönetimi Temel Kanunu geçici maddeler haricinde TBMM’nce kabul edildi....
Özelleştirme ve Kamu Reformu
Özelleştirme Türkiye’nin, lügatına giriş tarihi itibarıyla öncüler arasında olduğu, uygulama açısından ise çok geri kaldığı bir...
Üst Kurulların Bağımsızlığı
Devlet doğru ve etkin çalıştığında vatandaşlarının refah düzeyi artıyor. Demokrasi ve liberal piyasa ekonomisi günümüzde çoğu...
Kamu Yönetimi ve Etik Değerler
Kamu sektöründeki “güven açığı” kamu yönetiminin en önemli sorunu haline geliyor. Bu durum, özellikle demokrasi ile...
GSMH Ölçümünde Kalitenin Rolü
Her yıl, özellikle de gelişmiş ülkelerin, GSMH hesaplarında servis sektörünün payı artıyor. Üstelik ülkeler arasındaki GSMH’nın...
Kamu Yönetimi Reformu
Devletin rolü sadece ülkemizde değil, bütün dünyada tartışılıyor. Bu tartışma kamu otoritesinin en azından beş sorumluluk...
Kamu Yönetimi ve Üst Kurullar
Dünyada değişen ekonomik, sosyal ve siyasi şartlar karşısında devletin rolü sorgulanıyor. Demokrasi ve liberal piyasa ekonomisi...
Güvenilirliğin Yedi İlkesi
Başkalarının kaynaklarını kullanan herkes, onların güvenini kazanmak zorundadır. Ülkemizde yaşanan derin kriz, ABD’de dünyanın en büyük...
Güven Açığı
“Doğruları söyleme, sorumlu bir yurttaş olmanın baş koşuludur.” J. Edgar Hoover Kamu sektörü bütçe açıklarının, enflasyon...
Devlet ve İnternet
“Bugünün en önemli sorunu, geleceğin eskisi gibi olmadığıdır.” Paul Valery Davos her yıl dünyaya yön veren...