Ana Sayfa
Makaleler
Kamu Reformu
Yazı Tura İle Politika

Doğa bilimleri ile sosyal bilimler arasındaki en önemli fark sosyal bilimlerde yapılan gözlemlerin gözleneni değiştirmesidir. Örneğin, trafik kurallarına uyum konusunda yapılan bir araştırma sürücülere soru sorularak gerçekleştirildiğinde kendisi trafik kurallarına uymayanların birçoğunun ‘trafik kurallarına uyduğunu” belirttiği gözlenir. Bu araştırma sürüclerin bilgisi çerçevesinde bir kavşağa yerleştirilen kamera ile gerçekleştirildiğinde de kameranın yerleştirildiği kavşakta trafik kurallarına uyumun arttığı gözlenmektedir.

Sosyal konularda uygulanan politikalar insan davranışlarını öngörülebilen ve öngörülemeyen şekilde değiştirebiliyor. Bu nedenle, sosyal politikaların gerçek etkileri ancak politikanın etkisi altına alınmanın tesadufi olduğu deneylerle belirlenebiliyor.

Politika geliştirme sürecinde bilimsel çalışmalardan faydalanma konusuna özen göstermeyen toplumlarda politika kararları her seçim sonrasında değiştiriliyor. Örneğin, her seçim döneminde ‘sözde son kez’ uygulanan aflar, insanların politika kararlarına uyum konusundaki disiplinini bozuyor. Bu nedenle, toplumsal kaynakların etkin kullanımı gerçekleştirilemiyor.

Özellikle yüksek maliyetler içeren ve önemli etkileri olabilecek sosyal politikalar konusunda doğru kararları verebilmek için birçok ülkede tesadüfi olarak ayrıştırılmış farklı gruplara farklı politikalar uygulanarak politika seçenekleri arasından en etkin olabileceklerin seçilmesi sağlanıyor. Bu yaklaşım sadece politika seçeneklerini bilimsel yöntemlerle belirleme kültürünün daha yerleşik olduğu batı ülkelerinde değil, Endonezya, Hindistan, Meksika gibi ülkelerde de her geçen gün daha da yaygınlaşarak kullanılıyor.

Belli bir konuda uzun vadeli uygulama ile olumlu etki yaratabilecek sosyal politika seçenekleri arasında seçim yapabilmek için bu seçenekler, etkilerini belirlemek üzere, farklı gruplar üzerinde deneniyor. Kimin hangi grupta yer alacağı ise yazı-tura gibi rastlantısal yöntemlerle belirlendiğinde bu sosyal deneylerden öğrenenler hakkında daha net yorumlar yapılabiliyor. Bu şekilde etkileri bilimsel yöntemlerle belirlenen politikaların uygulanması hem daha uzun süreli, hem de daha etkili oluyor.

Örneğin, 1995 yılında potensiyel başkan adayının öldürülmesi üzerine tesadüfen Meksika Başkanı seçilen bir önceki eğitim bakanı Ernesto Zedillo, Meksika’da fakirlikle mücadele konusunda önemli bir atılım yapmayı hedefliyordu. Bu nedenle, yaklaşık 5 milyon aileye ulaşacak Progresa isimli belli şartlara bağlı nakit transferi programı başlatmak istedi. Ancak, daha önce uygulanan fakirlikle mücadele programlarının uzun ömürlü olamadığını ve kendi başkanlık dönemi olan 5 senelik bir dönemin de bu kadar çok aileye ulaşacak bir programın tasarlanıp, yaygın bir şekilde uygulanması ve sonuçlarının alınması için yeterli olamayacağını da biliyordu.

Zedillo, progamın başarısı için ailelere yapılacak nakit desteğinin annelere verilmesi gerektiğini ve yardımın sürekliliği için anaokul öncesi çocukların düzenli sağlık kontrolüne getirilmesi, okul çağında ise okula devamsızlığın olmaması şartına bağlanması gerektiğini düşünüyordu. Aynı zamanda, çocukluk yaşlarını fakirlikte geçirenlerin fakirlikten kurtulmasının güç olduğu kanısıyla, programın gerçek etkilerini görebilmek için uzun süreli olarak uygulanması gerektiğini düşünüyordu.

Bu nedenle, projeyi tüm başkanlık yetkisi ve gücüyle alelacele uygulamaya almak yerine, projenin getirilerini net bir şekilde herkesin anlamasını sağlayacak bir sosyal deneyin bir an önce başlatılmasının daha faydalı olacağına karar verdi. Hedefi, deney sonuçlarının gerçekten beklendiği gibi olduğunun bilimsel olarak gösterilmesini ve böylelikle Progresa’nın uygulanmasının kendi döneminden daha uzun soluklu olmasını sağlamaktı.

Nitekim, iyi planlanmış bir sosyal deneyi 1997 yılında 500 köyde 24.000 aileyi içerecek şekilde başlattı. Ailelerin bir kısmı rastlantısal olarak programa dahil edilirken, bir kısmı da kontrol grubu olarak belirlendi. Sosyal deneyin etkilerinin saptanması işi ise bağımsız uluslararası akademisyenlere verildi. Zedillo’nun başkanlık dönemi sonuna kadar üç sene boyunca uygulanan program, proje kapsamındaki ailelerin erkek çocuklarının diğerlerine göre okula devamlılık oranlarının %10 daha fazla olduğunu, kız çocuklarının ise %20 daha iyi performans gösterdiğini, sağlık açısından elde edilen sonuçların ise %12 daha iyi olduğunu bilimsel olarak gösterdi. Bunun sonucunda, Zedillo’nun beklentisi doğrultusunda bir sonraki Meksika Başkanı Vicente Fox, 2001 yılında sadece projenin adını değiştirerek(!), projeyi Zedillo’nun belirlediği şekilde 2 milyon aileye yayma kararı verdi.

Zedillo’nun bu yaklaşımı sadece bu projenin Meksika ve dünyanın birçok başka ülkesinde yayılmasını sağlamakla kalmadı. Aynı zamanda Meksika’da bundan sonra sosyal projelerin parametrelerinin belirlenmesi için yaygın uygulama başlamadan önce rastlantısal olarak belirlenen gruplar aracılığı ile etki ölçme metodolojisinin uygulanmasını norm haline getirdi.

Özetle, rastlantısal grupların tepkilerinin ölçülmesi ile belirlenen politikalar daha güvenilir ve uzun ömürlü oluyor.

Dr. Argüden
yarguden@arge.com


Dünya Gazetesi
Kamu Yönetiminde Karar Kalitesi
İnsanoğlu, özlemlerini gerçekleştirebilmek, yaşam ile ilgili risklerini yönetebilmek üzere topluluklar halinde yaşamaya başladığından bu yana ortaklaşa...
Demokraside Rekabet Engelleri
İnsanların bir toplum olarak yaşamlarını bir arada sürdürebilmeleri ve refah düzeylerini geliştirecek fırsatlara sahip olabilmeleri için...
Verimliliği Artıran Şehirler
Dünyada şehirleşme ve ekonomide hizmet sektörünün payı her geçen gün artıyor. Her geçen gün daha çok insan...
Hissedar Olarak Devlet
Ekonomik kriz dünyada birçok bankanın devletleştirilmesine neden oldu. Bunların arasında Fortis, Dexia gibi bizim daha önce...
Yalın Devlet
Küresel ekonomik kriz dünyada devletlerin rolünün tekrar tartışılmasını gündeme getirdi. İnsanların bir toplum olarak yaşamlarını bir...
Belediye Seçimleri
Belediye seçimleri ile ilgili olarak kamuoyunun genellikle odaklandığı konu adayların kişisel özellikleri ve hangi partiye mensup...
Düzenleyici Etki Analizleri
Devlet birçok konuda aldığı kararlarla toplumsal yaşamın kalitesini etkiliyor. Toplumsal kararlar, gerek karmaşıklıkları nedeniye, gerekse uzmanlık...
Yazı Tura İle Politika
Doğa bilimleri ile sosyal bilimler arasındaki en önemli fark sosyal bilimlerde yapılan gözlemlerin gözleneni değiştirmesidir. Örneğin,...
Düzenleyici Etki Analizleri
Kamu kaynaklarını doğru ve verimli bir şekilde kullanmak bir ülkenin gelişimi için en önemli konulardan birisidir....
İyi Yönetişim El Kitabı
Kamu kaynaklarını doğru ve verimli bir şekilde kullanmak bir ülkenin gelişimi için en önemli konulardan birisidir....
Vergi ve Toplumsal Uzlaşma
İnsanların bir toplum olarak yaşamlarını bir arada sürdürebilmeleri ve refah düzeylerini geliştirecek fırsatlara sahip olabilmeleri için...
Demokrasi Performanstır
Küresel vatandaşlığın ön plana çıkmaya başladığı bir dünyada ne insan hakları, ne de demokrasi geleneksel anlamlarıyla...
Kamu Sektöründe Fizibilite
Kamu sektörü projeleri toplumsal fayda sağlamak üzere gerçekleştirilen ve vergi gelirleriyle finanse edilen yatırımlardır. Bu nedenle,...
Kamu Müdahalesi ve Strateji
Ülkemizde düzenleyici ve denetleyici kurulların rolü her geçen gün artıyor. AB süreci ile birlkte yükselen bu...
Kamusal Nitelikli Hizmetler
Bazı hizmetler sadece o hizmetin ücretini ödeyenlere değil, aynı zamanda toplumun daha geniş kesimlerine de fayda...
Kamu Reformu
Devletin rolü sadece ülkemizde değil, bütün dünyada tartışılıyor. Bu tartışma kamu otoritesinin en azından yedi sorumluluk...
Üst Kurullar
Dünyada değişen ekonomik, sosyal ve siyasi şartlar karşısında devletin rolü sorgulanıyor. Demokrasi ve liberal piyasa ekonomisi...
Tutumluluk Verimlilik, Etkinlik
Refah düzeyimizi geliştirmek için toplum olarak bu kavramları yaşamımızın her evresine yansıtmayı öğrenmeliyiz. Özellikle de kamu...
Yerel Yönetim Reformu
Ülkemizde önemli bir reform süreci başladı. Kamu Yönetimi Temel Kanunu geçici maddeler haricinde TBMM’nce kabul edildi....
Özelleştirme ve Kamu Reformu
Özelleştirme Türkiye’nin, lügatına giriş tarihi itibarıyla öncüler arasında olduğu, uygulama açısından ise çok geri kaldığı bir...
Üst Kurulların Bağımsızlığı
Devlet doğru ve etkin çalıştığında vatandaşlarının refah düzeyi artıyor. Demokrasi ve liberal piyasa ekonomisi günümüzde çoğu...
Kamu Yönetimi ve Etik Değerler
Kamu sektöründeki “güven açığı” kamu yönetiminin en önemli sorunu haline geliyor. Bu durum, özellikle demokrasi ile...
GSMH Ölçümünde Kalitenin Rolü
Her yıl, özellikle de gelişmiş ülkelerin, GSMH hesaplarında servis sektörünün payı artıyor. Üstelik ülkeler arasındaki GSMH’nın...
Kamu Yönetimi Reformu
Devletin rolü sadece ülkemizde değil, bütün dünyada tartışılıyor. Bu tartışma kamu otoritesinin en azından beş sorumluluk...
Kamu Yönetimi ve Üst Kurullar
Dünyada değişen ekonomik, sosyal ve siyasi şartlar karşısında devletin rolü sorgulanıyor. Demokrasi ve liberal piyasa ekonomisi...
Güvenilirliğin Yedi İlkesi
Başkalarının kaynaklarını kullanan herkes, onların güvenini kazanmak zorundadır. Ülkemizde yaşanan derin kriz, ABD’de dünyanın en büyük...
Güven Açığı
“Doğruları söyleme, sorumlu bir yurttaş olmanın baş koşuludur.” J. Edgar Hoover Kamu sektörü bütçe açıklarının, enflasyon...
Devlet ve İnternet
“Bugünün en önemli sorunu, geleceğin eskisi gibi olmadığıdır.” Paul Valery Davos her yıl dünyaya yön veren...